وحدت و همگرایی در اندیشه اسلامی صفحه 91

فریضۀ امر به معروف و نهی از منکر را عاملی نقش آفرین می دانند که این یگانگی را حفظ می کند و به رشد و استواری وحدت می افزاید.(1)

برخی مفسران نیز ترتیب آیات یادشده را رابطۀ علت و معلولی یافته و گفته اند که ذکر آیات امر به معروف و نهی از منکر پس از آیۀ  «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا » €(2) در حقیقت، به منزلۀ یک پوشش اجتماعی برای محافظت جمعیت است؛ زیرا اگر این فریضه در میان نباشد، عوامل مختلفی که وحدت و یگانگی را تهدید می کنند، همچون موریانه از درون، ریشۀ اجتماع و همگرایی را می خورند و آن را متلاشی می سازند.(3)

12. اصلاح و آشتی

با آنکه اسلام همۀ مسلمانان را به وحدت توصیه کرده است و اصول مشترک و عوامل وحدت آفرین نیز در میان مسلمانان وجود دارد، تا حدودی وجود اختلاف در جامعه امری طبیعی است. با این حال، قرآن برای پیش گیری از حاد شدن آن، راهکارهایی کارآمد ارائه کرده است که اصلاح و برقرار ساختن آشتی میان دو طرف نزاع از آن جمله است؛ چرا که صلح و آشتی کدورتها را می زداید، دشمنیها را دور می کند و دوستی و محبّت را به ارمغان می آورد.

گفتنی است، صلح و آشتی امری بایسته است که هم ضرورت چاره اندیشی در حل اختلافات میان دیگران را در بر می گیرد و هم آشتی کردن با دیگر برادران ایمانی را؛ از این رو، این موضوع را به تفکیک، در دو فصل پی می گیریم.

1- نک: محمد رشید رضا، المنار، ج3، ص48.
2- آل عمران (3)، آیۀ 103.
3- نک: ناصر مکارم شیرازی و دیگران، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1361 ش، ج3، ص35.