وحدت و همگرایی در اندیشه اسلامی صفحه 92

تأکید قرآن کریم بر ایجاد صلح و آشتی تا آنجاست که می فرماید:«وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَیْنَهُمَا فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَی الْأُخْرَی فَقَاتِلُوا الَّتِی تَبْغِی حَتَّی تَفِیءَ إِلَی أَمْرِ اللَّهِ » ؛ هرگاه دو گروه از مؤمنان به جنگ پردازند، آنان را آشتی دهید، و اگر یکی از آن دو بر دیگری طغیان کرد، با گروه متجاوز پیکار کنید تا به فرمان خدا باز گردد.(1)

قرآن در بیان چرایی این مطلب، اهل ایمان را در جامعۀ توحیدی، برادر معرفی کرده و تنازع و پراکندگی را در این جامعه امری ناشایست شمرده است: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَهٌ فَأَصْلِحُوا بَیْنَ أَخَوَیْکُمْ »؛ به راستی، مؤمنان با یکدیگر برادرند؛ پس برادران خویش را با هم سازش دهید.(2)

امام صادق‰(علیه السّلام) در تشویق به سازش دادن برادران ایمانی می فرماید: «صدقی یحبّها الله إصلاح بین الناس إذا تفاسدوا و تقارب بینهم إذا تباعدوا»؛ صدقه ای که خداوند دوست دارد، صلح و آشتی دادن مردم است، پس از آنکه رابطه شان به تیرگی رفته است، و نزدیک ساختن آنان به یکدیگر است، آن گاه که از هم دور شده اند.(3)

به طور کلی، قهر و جدایی در آموزه های اسلامی، امری زشت و منفور است.(4) از این رو، قهرکنندگانی که آشتی نمی کنند، دور از ایمان،(5) محروم از بهشت(6) و حتی سزاوار لعنت و نفرین معرفی شده اند. امام صادق(علیه السّلام)‰ فرمود: «لایفترق رجلان علی الهجران إلا استوجب أحدهما البرائی و اللعنه

1- حجرات (49)، آیۀ 9.
2- حجرات (49)، آیۀ 10.
3- محمد بن یعقوب کلینی، الاصول من الکافی، ج2، ص209.
4- نک: محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج77، ص210.
5- نک: محمد بن یعقوب کلینی، الاصول من الکافی، ج2، ص345.
6- نک: زکی الدین منذری، الترغیب و الترهیب، بیروت، دار ابن کثیر، چاپ اوّل، 1414 ق، ج3، ص449.