دو مکتب در اسلام جلد اول صفحه 273

حالی که علی را لعن می کردیم . او از شنیدن ناسزاهای ما به هم برآمد و به مسجد رفت . من از بچه ها جدا شده به خدمتش رفتم تا درسم را بخوانم . تا او چشمش به من افتاد به نماز برخاست . و نمازش را به پایان برد و با اخم به صورتم نگاه کرد. پس به او گفتم : استاد! مساله چیست ؟! فرمود:

پسرم ! تو امروز علی را دشنام می دادی ؟ گفتم آری ، گفت : از کی تا به حال فهمیده ای که خداوند پس از اعلام خشنودی بر اهل بدر، بر آنان خشم گرفته است ؟! پرسیدم مگر علی اهل بدر بود؟ گفت : وای بر تو، مگر در جنگ بدر به غیر از علی هم کسی دیگر مطرح بود؟ گفتم : دیگر به او بد نمی گویم . گفت : تو را به خدا سوگند، دیگر به او بد نمی گویی ؟ گفتم آری ، بعد از این هرگز او را لعن نخواهم کرد. (590)

از آن تاریخ به بعد، روزهای جمعه را من در مسجد به زیر منبر پدرم که والی مدینه بود می نشستم و به خطبه پدرم گوش می دادم و به لبهای او خیره می شدم ، تا آنگاه که موقع لعن و ناسزای به علی می رسید می دیدم که تمجمج می کند و زیر لب کلماتی نامفهوم می گوید، که فقط خدا می دانست ، و من از آن در شگفت بودم . تا اینکه روزی به او گفتم : پدر! تو فصیحترین مردم هستی و در ادای خطبه چیره دست

ترین آنهایی . چطور است که آنگاه که به ادای لعن این مرد می رسی بشدت زبانت می گیرد و الکن می شوی ؟ گفت :

ای پسر! اگر آن ها که از اهل شام یا جاهای دیگر پای منبرها می نشینند، آنچه را که پدرت از فضل و برتری مقام همین مرد می داند، بدانند، هیچکدام از ایشان اطاعت نخواهند کرد!

سخن پدرم در دلم نشست ، و با آنچه که معلمم به من گفته بود دست به هم داد، و با خدا عهد بستم که اگر مرا در حکومت بهره ای باشد، این سنت ناروا را براندازم . و چون خداوند به خلافت بر من منت نهاد، رسم لعن و ناسزای به علی (ع ) را برانداختم ، و به جای آن این آیه را قرار دادم : ان الله یامر بالعدل و الاحسان و ایتاء ذی القربی و ینهی عن الفحشاء و المنکر و البغی یعظکم لعلکم تذکرون . (591) و آن را به اطراف کشور بخشنامه کردم و انجام آن را خواستار شدم . و این خود روش و سنت شد. (592)

کثیر بن عبدالرحمان در مقام مدح عمر و فرمان ترک لعن او، چنین سروده است :

ولیت ولم تشتم علیا و لم تخف

بریا و لم تقبل اساءه مجرم

وکفرت بالعفو الذنوب مع الذی