دو مکتب در اسلام جلد اول صفحه 413

بنابراین خلافت این دوازدهمین نفر چون بر اساس اجماع امت بوده صحیح و شرعی است ، و همینها بوده اند که پیامبر اسلام مسلمانان را به خلافتشان و گسترش اسلام در زمان ایشان مژده داده است !

ابن حجر بر این نظریه مهر تایید نهاده و گفته است : این بهترین توجیهی است که درباره این حدیث ارائه شده است !

4- نظریه ابن کثیر

روشی را که بیهقی درباره این حدیث در پیش گرفته و موافقت گروهی از دانشمندان با وی ، که خلفای مورد نظر حدیث شریف پیغمبر را کسانی دانسته اند که به توالی یکدیگر به خلافت رسیده و به ولید بن یزید فاسق تباهکار ختم می شود، که پیش از این باره فساد عقیده و انحراف اخلاقی و دینی او سخن گفته ایم ، روشی است نادرست و بیجا که در آن جای بسی حرف و گفتگوست . زیرا در هر حال تعداد خلفا تا زمان حکومت ولید بن یزید، نواده عبدالملک مروان ، از دوازده نفر بیشتر می شود؛ به دلیل اینکه خلفای راشدین (ابوبکر و عمر و عثمان و علی ) خلافتشان امری است مسلم و محقق که جای هیچ تردیدی در آن نیست و... تا آنجا که می نویسد:

سپس خلافت حسن (ع ) صورت گرفت ، زیرا که علی به او وصیت کرده بود و مردم عراق هم با او بیعت کرده بودند... و چون او و معاویه با هم صلح کردند... پس از معاویه فرزندش یزید، و بعد از او پسرش معاویه ، و پس از وی ، مروان حکم ، و بعد از او پسرش عبدالملک مروان ، و به دنبالش ولید بن عبدالملک ، و بعد سلیمان بن ، و آنگاه عمر بن ، و پس از او یزید بن عبدالملک ، و بعد هشام فرزند عبدالملک ، و آنگاه عمربن عبدالعزیز، و پس از او یزید بن عبدالملک ، و بعد هشام فرزند عبدالملک به خلافت رسیده اند که تا اینجا تعدادشان پانزده نفر می شود که پس از او هم ولید بن یزید به حکومت نشسته است .

حالا اگر حکومت عبدالله زبیر را که پیش از عبدالملک فرمان رانده است در این جمع وارد کنیم ، تعداد خلفا بروی هم شانزده نفر خواهد شد نه دوازده نفر. و اگر دوازده نفر از آنها را به توالی یکدیگر جدا کنیم ، این تعداد پیش از عمر بن عبدالعزیز تکمیل می شود، و بر این قرار یزید بن معاویه در ردیف خلفای پیغمبر قرار می گیرد، ولی عمر بن عبدالعزیز، که همه پیشوایان زبان به مدح و ستایش او گشوده اند و او را همردیف خلفای راشدین به حساب آورده اند، از زمره خلفای پیغمبر خارج شده ، مشمول حدیث پیغمبر قرار نمی گیرد!

اما اگر بیهقی مدعی شود که ما تنها خلفایی را مصداق آن حدیث می شناسیم که

امت در حکومت ایشان اجماع کرده باشند، می گوییم که در این صورت باید علی بی ابیطالب و فرزندش حسن را هم از زمره آنان به کنار گذاشت . زیرا همه مردم شام به حکومت و زمامداری ایشان گردن ننهاده ، دست بیعت با او نداده بودند.

بیهقی همچنین می گوید: برخی از دانشمندان ، معاویه و فرزندش یزید و نواده او معاویه بن یزید را در این حساب آورده ، اما از قبول مروان حکم و عبدالله به این دلیل که همه مردم زیر بار حکومت ایشان نرفته اند، خودداری کرده اند، در این صورت باید بگوییم که فقط خلفای زیر در فهرست جانشینان پیغمبر قرار خواهند گرفت : ابوبکر، عمر، عثمان ، معاویه ، یزید، عبدالملک مروان ، ولید بن سلیمان ، عمر بن عبدالعزیز یزید و هشام که روی هم ده نفر می شوند که بعد از آنها ولید بن یزید فاسق و نواده عبدالملک در جمع ایشان اضافه می شود، و باید که علی و فرزندش حسن از زمره آنها خارج گردد، و این بر خلاف نظریه صریح پیشوایان اهل سنت و حتی شیعه می باشند. (832)

5- عقیده ابن جوزی