دو مکتب در اسلام جلد اول صفحه 466

95- ابن جبیر، محمد بن احمد بن جبیر الکنانی اندلسی ، در شب شنبه دهم ربیع الاول سال 540 یا 539 به دنیا آمده و در اسکندریه در شب چهار شنبه 27 یا 29 شعبان سال 616 از دنیا رفته است . ابن جبیر، ادیب وارسته و کامل و شاعری خوش قریحه

و توانا، و جوانمردی خوش برخورد، و از دانشمدان فقه و حدیث اندلس بوده است . سفرنامه ابن جبیر کتابی است که در آن از مسافرتش به حج که مدت دو سال و سه ماه و نیم به طول انجامیده شرحی وافی داده است . این مسافرت از روز دوشنبه 19 شوال 578 آغاز، و تا روز پنجشنبه 22 محرم سال 581 ادامه داشته است . ابن جبیر در این مسافرت از کشورهای مصر و سرزمینهای عرب و عراق و شام و صقلیه و غیره دیدن کرده و از شهرهایی که دیده ، یاد نموده ، و اماکنی را که در آنجاها فرود آمد، شرح داده است .

96تا125

آنچه از سفرنامه او در اینجا آوردیم ، چاپ سال 1374 مصر است که با تحقیق دکتر حسین نصار(ص 63) منتشر شده است . شرح حال ابن جبیر در مقدمه کتابش آمده است . 96- فروغ کافی کتاب حج ، باب حج ابراهیم و اسماعیل (ع ) و بنائهما البیت ...، ج 4، ص 210، ح 14، چاپ دارالکتب الاسلامیه ، تهران ، 1391 ق ، من لا یحضره الفقیه ، کتاب الحج ، باب علل الحج ، ج 2، ص 125 - 126، ح 13، چاپ دارالکتب الاسلامیه ، 1390، و باب نکت فی حج الانبیاء و المرسلین ، ج 2، ص 149، ح 8؛ وافی ، کتاب الحجر، باب حج ابراهیم و اسماعیل (ع )، ج 8، ص 28؛ بحارالانوار، کتاب النبوه ، باب احوال اولاد ابراهیم (ع ) وازواجه و بناء البیت ، ج 5، ص 143، ح 41 و ج 5، ص 144،

ح 54.

97- فروع کافی ، کتاب الحج ، باب حج ابراهیم ، ج 4، ص 210، ح 15؛ بحارالانوار، به نقل از صدوق ، کتاب النبوه باب احوال اولاد ابراهیم ، ج 5، ص 142، ح 40 و باب اخبار اولاد ابراهیم ، ج 5، ص 144، ح 5؛ وافی ، کتاب الحج ، بابا حج ابراهیم ج 8، ص 28.

98- فروع کافی ، کتاب الحج ، باب حج ابراهیم ، ج 4، ص 210، ح 16؛ وافی ، کتاب الحج ، باب حج ابراهیم ، ج 8، ص 28، بحارالانوار، ج 5، ص 144، ح 56.

99- مختصر کتاب البلدان ، ابوبکر احمد بن الفقیه الهمدانی ، چاپ بریل لیدن ، 1302 ق ، ص 17.

100- صحیح بخاری ، کتاب فضائل اصحاب النبی ، باب مناقب خالد بن ولید، ج 2، ص 204.

101- صحیح بخاری ، کتاب الجنائز، باب قول النبی (ص ) انا بک لمحزونون ، ج 1، ص 158، صحیح مسلم ، کتاب الفضائل ، باب رحمه بالصبیان و العیال ، ح 62؛ سنن ابن ماجه ، کتابالجنائز، باب ما جاء فی النظر الی المیت ، ج 1، ص 473، ح 1475؛ طبقات ابن سعد، ج 1، ق 1، ص 88؛ مسند احمد ج 3، ص 193.