دو مکتب در اسلام جلد اول صفحه 525

583- الموفقیات ، ص 567 - 577؛ مروج الذهب ، ج 2، ص 454؛ شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج 1، ص 462 و چاپ مصر تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم ، ج 5، ص 120.

584- شرح خطبه 57 از نهج البلاغه ابن ابی الحدید، تاریخ یعقوبی ، ج 2،ص 262 که بیشتر از این نوشته است . ابن زهیر همان عبدالله زبیر اسدی است که پس از زید بن معاویه در سال 64 با وی به خلافت بیعت کرد و بر حجاز عراق حکومت کرد و سرانجام به دست حجاج در سال 67 کشته شد.

585- شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج 1، ص 78 ج 45.

586- تاریخ یعقوبی ، ج 2، ص 261. محمد بن حنفیه ، فرزند امیرالمومنین (ع ) است و در سال 81 قمری از دنیا رفته است .

587- شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج 1،

ص 57.

588- طبقات الکبری ، ج 6، ص 212 - 213 و چاپ اروپا، ج 2، ص 2494؛ تهذیب التهذیب ،ج 7 ص 224 - 226. و در تقریب التهذیب آمده است که حدیث عطیه را بخاری ، ابوداود، ترمذی و ابن ماجه آورده اند. وفات عطیه در سال 111 بوده است محمد بن قاسم ثقفی فرمانده سپاه در سرزمین فارس بوده که در سال 92ه حجاج فتح سرزمین سند را به او واگذاشت . محمد آنجا را فتح کرد و پادشاه آنجا را کشت . در ضمن شهرهای کراجی و مولتان ، که اکنون جزء پاکستان می باشد، جزء متصرفات او بوده است . زمانی که سلیمان به خلافت نشست او جزء تصفیه فرماندهان حجاج پرداخت و از جمله محمد بن قاسم را دستگیر و زندانی کرد که سرانجام در سال 92 در زندان اعدام شد.

589- تاریخ ذهبی ، ج 4، ص 51 - 52، ضمن شرح حال محمد بن یوسف ثقفی حجر بن متیل همدانی ، مدری نسبتی است به مدر که کوهی است در یمن . ابن حجر درباره اش نوشته که او تابعی و ثقه است . حدیثش را ابو داود و نسائی و ابن ماجه آورده اند. شرح حالش در تهذیب التهذیب ، ج 2، ص 215 و تقریب التهذیب ، ج 1، ص 155آمده است .

590- شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم ، ج 4، ص 58 - 59. این خبر را ابن عساکر در تاریخ دمشق ، ج 131، ضمن شرح حال عمر بن عبدالعزیز آورده است . عمر بن عبدالعزیز در سال

/ 99 به خلافت نشست و در سال / 101 مسموم شد و از دنیا رفت .