دو مکتب در اسلام جلد دوم صفحه 101

روایاتی

که از ائمه اهل بیت (ع ) رسیده که خمس به شش سهم تقسیم می شود، متواتر است . به این معنی که یک سهم آن از آن خدا، و یک سهم از آن پیغمبرش و سهمی مربوط به ذوی القربای پیغمبر، که سهم ذوی القربی در زمان رسول خدا(ص ) ویژه اهل بیت بوده و پس از آن حضرت نیز به ایشان می رسیده ، و سپس به دیگر امامان دوازده گانه اهل بیت تعلق داشته است . این سهام سه گانه خدا و پیامبرش و ذوی القربی ، به عناوین و مقام ایشان مربوط بوده و سهم خدا به پیغمبرش می رسیده که هر طور که حضرتش می خواسته به مصرف می رسانیده است .

سهمی که به خدا و پیامبرش تعلق داشته ، پس از پیامبر به امام جانشین او می رسد و با این حساب ، نیمی از خمس در این زمان به امام زمان تعلق دارد که دو سهم از طریق وراثت ، و سهم دیگر را، که سهم ذوی القربی باشد، از سوی خداوند به او تعلق گرفته است . و این سه سهم بابت امامت به حضرتش می رسد و سه سهم دیگر، سهم ایتام بنی هاشم و بینوایان ایشان و در راه ماندگان آنهاست که از خویشاوندان پیغمبر می باشند و خداوند در کلام خود از ایشان چنین یاد کرده : و اءنذر عشیرتک الاءقربین . این اقربا، از زن و مرد، فرزندان عبدالمطلب هستند که غیر از اهل بیت پیغمبرند. و ملاک استحقاق آنها در دریافت خمس در سه گروه یاد شده ، دو چیز است :

1.

از نزدیکان و اقربای پیغمبر(ص ) باشند.

2. برای گذران زندگانی خود نیازمند دریافت خمس باشند. بر خلاف سه سهم نخستین ، که حق خود را از خمس بابت عنوان و مقام خویش دریافت می کنند.

نیمی از خمس بین این گروه سه گانه از بنی هاشم چنان تقسیم یم شود که مخارج سال آنها را طبق شئون زندگیشان بسنده باشد، و آنچه باقی بماند از آن والی و حاکم است . و در صورتی که کفاف هزینه ایشان را نکند، و مخارج سال آنان را کفاف ننمایند، بر والی است که از مال خود چندان به ایشان بپردازد تا نیاز سال آنها را کفایت کند، همان گونه که مازاد آنها به والی می رسد.

و انتساب گروه سه گانه مزبور از جانب پدر به شخص عبدالمطلب از ضروریات اخذ خمس است . چه ، اگر تنها از سوی مادر چنان نسبتی داشته باشند، چیزی از خمس به ایشان نمی رسید و مستحق دریافت صدقات می گردند. زیر خداوند می فرماید: اءدعوهم لابائهم .

و از امام جعفر صادق (ع ) روایت شده است : فرزندان عبدالمطلب با فرزندان هاشم در سهام خمس شریک یکدیگرند. و در حدیثی دیگر فرموده است : اگر حق رعایت می شد. هیچیک از فرزندان عبدالمطلب و هاشم نیازی به گرفتن صدقه پیدا نمی کردند. زیر خدای عزوجل در قرآن کریمش آن اندازه برای ایشان مقرر داشته که بی نیاز شوند. سپس آن حضرت ادامه داده فرمود: هر کس که چیزی نیابد، مردار بر او روا باشد. صدقه نیز بر هاشمی و مطلبی حلال نمی شود مگر هنگامی که در ردیف کسانی قرار بگیرند

که مردار بر ایشان حلال است !