دو مکتب در اسلام جلد دوم صفحه 13

اما السجود، فاجتهدوا فی الدعاء، فقمن ان یستجاب لکم (50). یعنی و سجده را، تا می توانید در آن دعا کنید که به اجابت نزدیک است .

همچنین : صلوا علی واجتهدوا فی الدعاء (51). یعنی بر من صلوات بفرستید و تا می توانید دعا کنید.

و نیز: فضل العالم علی المجتهد ای المجتهد فی العباده مائه درجه (52). یعنی مرد دانشمند را بر شخص کوشنده در عبادت صد درجه برتری است .

و از محمد قرظی آورده اند که گفت : کان فی بنی اسرائیل رجل فقیه عالم عابد مجتهد (53). یعنی در قوم بنی اسرائیل مردی بود

فقیه و دانا و در عبادت سخت کوشا و پرکار...

و از عایشه آورده اند که گفت : کان رسول الله یجتهد فی العشر الاءواخر ما لا یجتهد فی غیره (54). یعنی رسول خدا (ص ) در دهه آخر ماه بیش از مواقع دیگر به عبادت می پرداخت .

و در کلام طلحه ، که درباره دو تن از همعصران پیغمبر (ص ) سخن می گفت ، این عبارت آمده است : کان اءحمدهما اءشد اجتهادا من الاخر، فغزا المجتهد منهما فاستشهد (55). یعنی یکی از دیگری پر کارتر و کوشاتر بود، و آنکه کوشاتر بود، به جنگ رفت و به شهادت رسید...

و از ابو سعید خدری آورده اند که گفت : کان رسول الله اذا حلف و اجتهد فی الیمین قال ... (56). یعنی پیامبر خدا (ص ) هر گاه پیمان می بست و در آن می کوشید می فرمود: ...

و یا در خبر عبدالله ابی در غزوه بنی المصطلق آمده است که فاجتهد بیمینه ما فعل (57) یعنی سوگندهای سخت و شدید خورد که چنان کاری نکرده است .

و یا آنجا که مادر حارثه درباره سرنوشت فرزند شهید شده اش در جنگ از پیامبر خدا (ص ) می پرسد و می گوید: ان کان فی الجنه صبرت ، و ان کان غیر ذلک اجتهدت فی البکاء (58). یعنی اگر پسرم به بهشت رفته است شکیبایی پیشه می کنم ، و گرنه بشدت خواهم گریست .