دو مکتب در اسلام جلد دوم صفحه 167

حج تمتع بر کسانی واجب می شود که اهالی مکه نباشند، و انجام آن چنین است که در ماههای حج (شوال ، ذی قعذه ، ذی حجه ) حاجی

در میقات احرام عمره حج می بندد و تلبیه می گوید و به مکه آمده ، هفت بار خانه خدا را طواف می کند. آنگاه دو رکعت نماز طواف به جای آورده ، هفت مرتبه سعی بین صفا و مروه را به انجام می رساند و آنگاه تقصیر می کند و با انجام آن ، تمام آنچه با احرام بروی حرام شده بود، حلال می شود. و همچنان در مکه می ماند تا روز ترویه هشتم ذی حجه همان سال ، که احرام دیگری به قصد ادای حج می بندد و به عرفات بیرون می شود، و عصر روز نهم از عرفات به سوی مشعر الحرام ، و از آنجا به جانب منی حرکت می کند و مناسک حج را یکی بعد از دیگری به پایان می برد. و سرانجام با تراشیدن سر و یا تقصیر از احرام بیرون می آید. چنین حجی را حج تمتع و عمره آن را عمره تمتع می گویند. و خدای متعال فرموده است : فمن تمتع بالعمره الی الحج . زیرا که حاجی بین دو احرام عمره و حج ، از هر گونه حلالی برخوردار می شود. و این مدت فراغت بین دو احرام را متعه الحج می گویند، که عمر و پیروانش آن را حرام کرده اند اما امروز بسیاری از مسلمانان آن را انجام می دهند.

2 و 3. حج افراد و حج قران

الف . در فقه اهل بیت

در حج افراد حاجی در میقات یا در خانه اش به شرطی که به میقات نرسیده باشد، احرام می بندد و به عرفات می رود و روز نهم را در

آنجا درنگ می کند و سپس بقیه مناسک حج را کاملا به پایان می برد و آنگاه از احرام بیرون می آید. اما انجام عمره مفرده بر او واجب است . پس از یکی از مواقیت بار دیگر احرام می بندد و عمره را به پایان می برد. این عمره را در طول سال نیز می تواند انجام دهد. این حج و عمره را از آن رو افراد و مفرد گویند که حاجی هر کدام از آن دو را به طور جداگانه به انجام می رساند.

در حج قران ، که مانند حج افراد در تمامی مناسک است ، تنها وجه تمایزش از حج افراد این است که در این حج حاجی قربانی را به هنگام حرکت و تلبیه اش با خود همراه می آورد؛ در صورتی که در حج افراد، اصلا قربانی نیست . انجام یکی از دو حج مفرد و قران بر ساکنان مکه واجب تخییری است (625).

ب . در فقه مکتب خلفا

در حج قران ، حاجی باید بین عمره و حج را جمع کند؛ یعنی این دو را با یک نیت و یک تلبیه انجام دهد و بگوید لبیک بحجه و عمره . و یا لبیک عمره را در ماههای حج بگوید، و آنگاه آن را پیش از بیرون آمدن از احرام به حج وصل نماید. و بر کسی که اهل مکه نیست و می خواهد حج قران به جای آورد، لازم است قربانی متمتع را انجام دهد (626).

در حج افراد، حاجی نه قارن است و نه متمتع ، بلکه تنها به نیت حج تلبیه می گوید(627) به چنین حاجی افراد الحج یا