دو مکتب در اسلام جلد دوم صفحه 237

در سند حدیث آمده که حجاج بن ارطاه به نقل از حکم از اصحاب عبدالله روایت کرده است که ...

حجاج را در سند حدیث شماره دوم شناختیم

که مردی ظاهر فریب و نیرنگ باز و مدلس بوده و حدیثش مردود است و او از پیش خود چیزهایی بر حدیث می افزوده است . اما ندانستیم که حکم از کدامیک از اصحاب عبدالله مطلب را گرفته است .

و در سند دیگری می گوید: یکی از یارانمان از حکم بن عتیبه از عبدالله بن - مسعود آورده است ...که ما را معلوم نشد این یار و همدم ایشان چه کسی بوده است .

از همه اینها گذشته ، حکم بن عتیبه که در سال 113 هجری و در شصت و چند سالگی درگذشته ، چگونه توانسته است از عبدالله بن مسعود که وفاتش در سال 32 هجری بوده کسب مطلب کند و آن را روایت نماید (865)؟!

اما متن حدیث نیز با آنچه روایتش از ابن مسعود ثابت شد متناقض است . زیرا از عبدالله مسعود ثابت شده که او پس از پیامبر خدا (ص ) به حلال بودن ازدواج موقت فتوا می داده و آیه نکاح موقت را به قصد تفسیر آن ، این چنین قرائت می کرده است : فما استمتعتم به منهن - الی اجل ...(866).

و نیز در متن احادیث شماره های 5 و 6 و 7 آمده است که نکاح موقت با آیات نکاح و طلاق و عده و میراث حرام ، و یا پایه و اساس آن از بین رفته و منسوخ شده است . و معنای چنین ادعایی این است که ازدواج مدت دار پیش از تشریع احکام نکاح دائم و متعلقات آن مشروعیت داشته ، و اینکه ازدواج در ابتدا مدت دار بوده و سپس با نزول حکم ازدواج

دائم ، ازدواج موقت نسخ شده است . بنابراین لازم می آید تمامی زنانی که پیغمبر خدا (ص ) و اصحاب آن حضرت به ازدواج خود درآورده بودند تا نزول حکم ازدواج دائم ، به صورت ازدواج موقت بوده باشند!

8. در مجمع الزوائد از زید بن خالد جهنی آمده است که گفت :

من و دوستم بقصد ازدواج مدت دار با زنی ، روی دست هم برخاستیم و در این حال بودیم تا اینکه کسی از سوی پیامبر خدا (ص ) به ما خبر داد که رسول خدا (ص ) نکاح مدت دار و گوشت هر حیوان درنده نیش دار، و دراز گوشها را حرام فرموده است (867).