دو مکتب در اسلام جلد دوم صفحه 262

آنکه آنان رای خودشان را بر نص شرعی ترجیح می دهند! مانند خبر خوددرای عمر از تقسیم چهار پنجم اراضی فتح شده از راه جنگ میان مسلمانان رزمنده ، که بر خلاف نص صریح قرآن و بر خلاف روش و سنت پیامبر اسلام (ص ) بوده است ! و یا مانند جایگزین کردن یک بار گفتن سه طلاق ، که بر خلاف قرآن و سنت است ، به جای سه نوبت با فاصله و جلسات مختلف .

و برای همین است که امام پیشوای مکتب رای در میان مجتهدان گاهی صریح و آشکار اعلام می دارد که : رای و نظریه او بر حدیث شریف نبوی برتری دارد، و رای او از دستور پیغمبر برای عمل کردن برتر است ! به نمونه های زیر توجه کنید:

پیشوای حنفی و عمل به رای

اشاره

خطیب بغدادی در تاریخ بغداد از یوسف بن اسباط آورده است که ابو حنیفه گفت : اگر من و پیامبر خدا (ص ) در یک زمان بودیم ، حضرتش بسیاری از دستورهای مرا به کار می بست ! و مگر دین ، بجز رای نیکوست ؟ و از علی بن عاصم آورده است که گفت : ابو حنیفه از پیامبر اسلام برای ما حدیث می گفت ، ولی در آخر گفت : من این را قبول ندارم ! پرسیدم : حدیث پیغمبر را؟! گفت : باشد، ولی من نمی پذیرم (944)!

و از اسحاق فزاری آورده اند که گفته است من به نزد ابو حنیفه رفتم تا مساءله ای را در مورد جنگ از او بپرسم . سؤ الم را مطرح کردم و او پاسخی داد: من گفتم : در

این باره از پیامبر خدا (ص ) چنین و چنان رسیده است . گفت : ما را به خودمان واگذار (945)!

و نیز گفته است که گاه می شد که چیزی از حدیث پیامبر خدا (ص ) را بر ابو حنیفه عرضه می کردند، و او آشکارا با آن مخالف می کرد! و نیز گفته است که من برای ابو حنیفه حدیثی را در رد سیف آوردم ، او در پاسخ من گفت : حدیثی خرافه است !

همچنین خطیب بغدادی از قول حماد بن سلمه آورده است که گفت : ابو حنیفه روایات را می گرفت ، ولی آنها را بنا به رای خود رد می کرد و نمی پذیرفت !

و یا حدیث و سیره را به رای خود رد می کرد (946)!