- پیشگفتار 1
- اشاره 6
- اشاره 8
- رعایت حق و پیمان 11
- وفای به عهد 11
- کرامت و گذشت 11
- انس با دانش 12
- بزرگی ارزش انسان 13
- شجاعت 13
- ارزش انسان 13
- نردبان ترقی و سقوط 14
- شرافت 14
- آرزوهای بلند 14
- تفاخر 14
- دعا برای بدست آوردن همّت والا 15
- مقایسه صاحبان همّت 15
- چگونه به اوج همّت برسیم ؟ 15
- توکّل بر خدا 16
- دوری از دون همّتی 16
- خداوند 16
- همّت به سوی خدا خواهی 17
- بردباری و وقار 19
- طمع نداشتن 19
- عزّت و سربلندی 19
- شجاعت 20
- همّت مؤمن کار و تلاش 20
- اندوه 20
- رو آوری به جوانمردان 21
- کم شدن اهتمام دنیائی 22
- اشاره 23
- تنگ حالی 24
- رنج روحی 25
- اندوه 25
- همّت نردبان عظمت 26
- همت والا مقصد عالی 26
- انجام وظیفه، روزی با خدا 28
- اشاره 30
- همّت برای خوراک 31
- همّت برای شکم 31
- الف: نشانۀ همّت های ناپسند و زیان بار 31
- پرخوری گوش همّت را کر می کند 31
- حسرت بر داشته های دیگران 32
- همّت منافق 32
- امور احمقانه 32
- نداشتن مردانگی 33
- از بین رفتن فضیلت ها 33
- امور بی ارتباط با انسان 33
- دوری از خدا 34
- ب: آثار و پیامدهای همّت باطل و پست 34
- همّ و غم دنیایی 34
- فقر و نیازمندی 35
- گناه 35
- خُسران 35
- ادا نکردن فرائض 36
- طولانی شدن اندوه های قیامت 36
- خروج از دایرۀ مسلمان 37
- عدم دستیابی به پیروزی 37
- همّت برای امور بی فایده 38
- اظهار تنگ دستی 38
- نفرت پیامبر صلی الله علیه و آله 39
- اشاره 40
- خدا 40
- الف: همّتهای مطلوب چیست ؟ 40
- اطاعت خدا 41
- اصلاح نفس 42
- دور اندیش 43
- نماز، روزه و عبادت 43
- پس از مرگ 44
- نجات از بلا و عذاب 44
- اموری که در آخرت همراه انسان است 45
- اصلاح آخرت 46
- دنیا و آخرت 46
- همّت در امر لازم 47
- همّت برای مایحتاج 47
- اندوه برای رفع حاجت برادر مؤمن 48
- اهتمام به امور مسلمین 48
- ب: نتایج پایبندی به همّت های ارزشمند 49
- رسیدن به اوج خوبی 49
- نجات از آتش 49
- عزّت و بی نیازی 50
- کفایت امور دنیا و آخرت 50
- دریافت کامل روزی دنیا 51
- بهره مندی از عنایت خاص خدا 52
- اصلاح عیوب 53
- فرمانبری از خدا 53
- اشاره 58
- امور جاویدان 59
- شناخت خدا 59
- حکمت اختلاف همّت ها 60
- اثبات خدا 60
- خواسته های مردم در دنیا 62
- قناعت در مصرف 64
- پرهیز از اجیر شدن (خود اشتغالی) 64
- همّت کم و پائین 64
- اشاره 66
- ب - موجب وسعت رزق 68
- الف - موجب تقویت و آرامش دل 68
- اشاره 70
- دوست خدا 70
- آمرزش از گناه 71
- تجارت برکت خدا 71
- فزونی عقل 72
- کمک از جانب خدا 72
- روحیه خود باوری 73
- بی نیازی از مردم 73
- ثواب جهاد در راه خدا 74
- صورتی چون ماه 74
- برترین عبادت 75
- اشاره 76
- کار کردن امام کاظم علیه السلام در شدّت گرما 77
- کرامت کارگر: 81
- بیمه کارگران 83
- پاداش کارگر برتر از مجاهد در راه خدا 84
- توجه حکومت به کارگران 84
- در مشقّت ها و سختی ها هم از کار دست مکش 88
- راه چاره را نباید بسته دید 89
- کار وسیله، روزی با خدا 90
- کارگر محبوب خدا 92
- میانه روی در کار 92
- الف: پیامدهای منفی نداشتن شغل 94
- اشاره 94
- از دست رفتن سرمایه 94
- بیکار دین فروشی می کند 95
- بیزاری خداوند 96
- مستجاب نشدن دعا 96
- ناراحتی امام علیه السلام 97
- کاهش خرد 98
- ب: آثار مخرّب رها نمودن حرفه 98
- نابودی خرد 98
- زائل شدن دو سوم عقل 100
- ترک تجارت کار شیطان است 101
- بی اعتباری 102
- دشمنی و جنگ با خود 102
- اشاره 106
- انگیزه ای کار 107
- اخلاص در کار 108
- کاسب راستگو 108
- دین فروشی نکنید 108
- کار کردن با وضو 109
- صبح زود به دنبال کار رفتن 110
- کار، تا سر حدّ توانایی 111
- مداومت در کار 111
- در هر کاری معیار و الگو لازم است 112
- کارگزار باید متخصصّ و تعهّد عمل داشته باشد 112
- مداومت با آگاهی 112
- اتقان در کار 113
- کار را به کاردان بسپارید 113
- کار در شهر خود 114
- ترک وطن در طلب رزق 114
- کارهای ناچیز را به دیگران بسپارید 115
- کار کردن در سایه 115
- بیرون رفتن از خانه 116
- کار اطاعت خداست 117
- اشاره 117
- بکارگیری سرمایه را خدا دوست دارد 119
- کار آبرومندی است 120
- اشاره 123
- بافندگی 127
- اشاره 129
- کشاورزی 131
- احیاء زمین 133
- حفظ گیاهان 134
- باغبانی و کشاورزی 134
- کشاورزان گنج های مردم 136
- کشاورزی، خیاطی 136
- کشاورزی و دامداری 138
- تولید نخل 140
- کاشتن درخت صدقه 141
- کاشت درخت صدقه جاریه 142
- درخت را قطع نکنیم 143
- آسیابانی 144
- تدریس قرآن و معارف 144
- به کاری که یک بار از آن بهره برده ای بپرداز 145
- یافتن شغل پر درآمد 146
- صرّافی 146
- برده فروشی 148
- ریسندگی برای زنها 149
- خیاطی رسول خدا صلی الله علیه و آله 149
- خیاطی و ریسندگی 149
- حکمت کار کردن 150
- تجارت 153
- اصول صنعت گری 156
- بهره مندی از خوبی ها 157
- مردانگی 157
- کسب حلال همراه رحمت الهی 158
- ایمان 158
- باز داشتن از ستم 159
- اشاره 162
- دشمن کار 163
- الف: مذمّت سُستی کردن 163
- پرهیز از تنبلی و بی حوصلگی 163
- کاهلی نکنید 163
- تنبلی فرزند... 164
- فقر، فرزند کاهلی و ناتوانی 164
- از تنبل یاری مخواه 164
- بی بهره گی از دنیا و آخرت 165
- ب: نتایج سُستی ورزیدن در امور زندگی 165
- ادا ننمودن حقوق دیگران 166
- تباهی آخرت 166
- آفت موفقیّت 166
- ناکامی در آرزو 167
- زیان به آخرت 168
- نشانه های تنبل 169
- مستجاب نشدن دعا 169
- زوال دین و دنیا 171
- غضب خداوند 171
- تن دادن به کار 172
- چرا راه تأمین رزق معلوم نیست ؟ 172
- قطع روزی از آسمان 172
- به آنچه امید نداری امیدوارتر باش 173
- هیچ گاه درب روزی بسته نیست 174
- اهمّیت نان در زندگی 174
- تأمین رزق مایه آرامش 174
- روزی را از دست نده 175
- حسنه چیست ؟ 175
- دنیا و آخرت را داشته باش 176
- دنیا یاور آخرت 176
- توانگری یاور تقوا 177
- برادر خود را در جریان بگذارید 177
48 -امام علی علیه السلام: لا هِمَّهَ لِمَهِینٍ(1).
انسان حقیر، همّت ندارد.
ب: آثار و پیامدهای همّت باطل و پست
دوری از خدا
49 -امیر مؤمنان علیه السلام: أَبعَدُ ما یَکُونُ العَبدُ مِنَ اللّٰهِ إذا کانَتْ هِمَّتُهُ بَطنَهُ وَفَرْجَهُ(2).
دورترین حالت بنده از خدا آن گاه است که اهتمامش شکم و شرمگاهش باشد.
همّ و غم دنیایی
50 -امام علی علیه السلام: مَن کانَتِ الدُّنیا هِمَّتَهُ اشْتَدَّتْ حَسرَتُهُ عِندَ فِراقِها(3).
1- (1)) .
2- (2)) - تحف العقول، ص 120..
3- (3)) - میزان الحکمه، ج 14، ص 6686. باید توجه داشت که مراد امام علی علیه السلام از زیان و حسرت برای چنین شخصی، در صورتی است که انسان همۀ تلاش و همّت خود را برای دنیا گذارده و از آخرت خویش غافل باشد. لذا در صورتی که انسان دنیا را مقدمۀ آخرت خود قرار دهد (یعنی جنبۀ معنوی و الهی را هر چند در امور کوچک و ناچیز دنیا، رعایت نماید)، در این صورت دیگر فرقی میان همّ و غم دنیایی با همّت و تلاش برای آخرت وجود ندارد.به عنوان مثال شخصی که با نیت قربه الی اللّٰه به مردم خدمت نماید، جاده بسازد، بیمارستان بنا نماید، مسجدی را تأمین نماید و...، او در حقیقت برای آخرت خویش تلاش نموده است..