دو مکتب در اسلام جلد سوم صفحه 293

اول : به واسطه کلینی در کافی که عبارتند از:

شیخ طوسی از شیخ مفید، و او از جعفر بن محمد بن قولویه ، از شیخ کلینی در کافی ، و او که از علی بن ابراهیم ، از پدرش ابراهیم بن هاشم ، از حسن بن علی بن فضال از ظریف که شرح حال آنها از این قرار است :

1 - ابراهیم بن هاشم قمی :

کشی گفته است که ابراهیم بن هاشم قمی از اصحاب حضرت موسی کاظم (ع ) بوده و نجاشی گفته که او کافی بوده که به قم نقل مکان کرده و نخستین کسی است که احادیث کوفیان را در قم انتشار داده و کتابهایی هم نوشته است ؛ از آن جمله ... که از وجود آنها... از طریق علی بن ابراهیم از پدرش ما را آگاه ساخته اند.

شیخ طوسی گفته است که می گویند او به خدمت امام رضا (ع ) رسیده است و کتابهایی را من از او سراغ دارم ... که گروهی از یاران ما، از جمله ... همگی از طریق علی بن ابراهیم بن هاشم از پدرش ما را از وجود آنها آگاه ساخته اند و در جامع الرواه نیز روایاتش آمده است . (387)

2 - علی بن ابراهیم هاشم قمی

نجاشی گفته است که ابوالحسن مردی ثقه در

حدیث مورد اعتماد و اطمینان و صحیح المذهب بوده و حدیث بسیار شنیده و روایت کرده است . وی کتابهای ... را تصنیف کرده که از وجود آنها و اجازه دیگر احادیث و کتابهایش ... ما را آگاه ساخته اند.

شیخ طوسی گفته است : او را کتابهایی بوده ، از آن جمله ... که گروهی از وجود آنها از طریق علی بن ابراهیم ما را آگاه ساخته اند، مگر یک حدیث را که او آن را از کتاب شرایع در حرمت گوشت شتر مستثنی کرده است و گفته است که من آن را روایت نمی کنم .

او داستان ازدواج ام الفضل را به وسیله ماءمون به حضرت امام جواد محمد بن علی (ع ) روایت کرده که ما آن را با اسناد نخستین آورده ایم .