دو مکتب در اسلام جلد سوم صفحه 333

قاعده بالا از عصر علامه حلی به بعد شهرت یافت . و برخی از دانشمندان این مکتب اعتماد به درستی این قاعده را از حد گذراندند، تا جایی که همه احادیث و اخبار را با آن سنجیدند. فی المثل برخی از احادیث و اخبار سیره را، که نه محتوایش درست بود، و نه در خارج امکان وقوع آن می رفت بر اساس این قاعده صحیح شمردند. (441)

همچنان که همین گروه ، احادیث صحیحی را که در این قاعده صدق نمی کرد، تضعیف کرده و آن را نپذیرفتند!

در مقابل اینها، گروهی از اخباریها در صحیح انگاشتن تمامی احادیثی که در کتابهای بزرگ چهارگانه حدیث و امثال آنها آمده ، روش خلاف در پیش گرفته ، به سهم خود دچار لغزش و اشتباه عجیب گردیدند. نتیجه اینکه هر دو گروه از راه درست در شناخت حدیث دور شدند، که در اینجا مجالی برای تفصیل بیشتر در این مورد نمی باشد.

پیامد این دسته بندی برای حدیث ، و اعتماد

مطلق اینان به حدیث ، هر حدیثی که باشد، این شد که آنها احادیث کافی را یکجا با چنان میزانی سنجیدند و گفتند: کتاب کافی شامل 16199 حدیث می باشد که از آنها 5072 حدیث صحیح ، و 144 حدیث آن حسن ، و 1118 حدیث موثق ، و 312 حدیث آن قوی ، و 9485 حدیث ضعیف (442) می باشد که جمع آنها 16121 می شود.

این تقسیم و دسته بندی روایات از زمان علامه حلی و با توجه به موقعیت و درجه راویان آنها، بر اساس و حسب میزان مشهور آن زمان ، و اعتماد بر آگاهی دانشمندان آن عصر از حال ایشان ، و چشمپوشی از موازینی نهاده شده است که پیش از این ائمه اهل بیت (ع ) آورده ایم .

با این وجود، حوزه های علمیه مکتب اهل بیت (ع ) حتی برای یک روز هم که شده ، در بحث و تحقیق را بروی دانشمندان و محققین نیستند، بلکه کوشش پیگیر و خستگی ناپذیر پربار آنها در طول قرون و اعصار از دو جهت در مورد حدیث ادامه داشته است :

1 - در پاسداری و حفظ نصوص روایاتی که بیانگر احکام شرعی هستند.

2 - در طرح مباحث علمی درباره اسانید احادیث ، و متون و منطوق و مفهوم آنها و...

و سرانجام اینکه ، حوزه های علمیه مکتب اهل بیت به نتیجه حاصله از نصوص کتاب و سنت سر تسلیم فرود آورده ، در برابر آنها هرگز اجتهاد نکرده اند.