آشنایی با کشورهای اسلامی صفحه 15

تونس‌

اشاره

جمهوری‌تونس‌با 163 هزار و 610 کیلومتر مربع‌مساحت، در شمال‌قاره آفریقا با لیبی‌والجزایر هم‌مرز است. این‌کشور از آب‌و هوای‌معتدلی برخوردار است. البته مناطق جنوبی تونس‌ب‌ه علت مجاورت‌با صحرای مرکزی لیبی آب و هوایی‌خشک و بیابانی دارند. لذا در مناطق شمالی کشور تراکم جمعیت بیشتر و در مناطق جنوبی جمعیت کمتری دیده می‌شود. تونس کشوری توریستی است و همه ساله 2 میلیون نفر خارجی از آن بازدید می‌کنند و از خوش آب و هواترین کشورهای شمال آفریقا محسوب می‌شود. پایتخت آن شهر تونس است. تونس دارای 24 استان بوده و شهرهای سیاحتی آن: سوسه، حمامات، بنزرت، صفاقس، نابلس، قابس، باجه، قیروان و جندوبیه می‌باشد.

این کشور دارای 9 میلیون‌و 593 هزار نفر جمعیت‌بوده و نرخ‌رشد جمعیت‌حدود 17/ 1 درصد است‌و به‌طور میانگین‌در هر کیلومتر مربع‌از خاک‌این‌سرزمین 6/ 58 نفر زندگی‌می‌کنند.

80 درصد از مردان‌و 60 درصد از زنان‌بالای 15 سال‌این‌کشور باسوادند. 98 درصد از ساکنین این جمهوری از نژاد عرب‌و 2 درصد از نژاد اروپایی‌هستند. همچنین 98 درصد از آنها مسلمان (اهل سنت مالکی و شافعی)، یک‌درصد مسیحی‌و یک‌درصد یهودی‌اند. زبان رسمی تونس عربی است اما در امور بازرگانی از زبان فرانسوی استفاده می‌شود. مردم تونس، اصالتاً بربر هستند.

میزان‌تولید ناخالص داخلی تونس در پایان‌سال 1999، به‌بیش‌از 43 میلیارد دلار رسید. ذخایر نفتی این کشور در حدود 8/ 3 میلیارد بشکه نفت و تولید روزانه نفت آن 81 هزار بشکه است. درآمد سرانه ملی‌تونس حدود 3 هزار دلار و مساحت زمین های قابل کشت تونس به زحمت 20 درصداز کل مساحت کشور را تشکیل می‌دهد. مهم‌ترین منابع تأمین ارز تونس عبارتند از: نساجی و چرم، توریسم، نفت و مشتقات آن، کود شیمیایی و فسفات، درآمد کارگران تونسی مهاجرو روغن زیتون.

تونس به دلیل دارا بودن مرز ساحلی دریای مدیترانه مورد توجه جهانگردان قرار گرفته و در میان صنایع این کشور صنعت توریسم پیشرفت درخشان و قابل توجهی داشته، به طوری که می‌تواند از این حیث برای سایر کشورهای در حال توسعه یک نمونه باشد. جهانگردی یکی از مهمترین منابع درآمد تونس محسوب می‌شود.

به جهت تسلط سیاسی و نظامی یکصد ساله فرانسه، تونس از تأثیرات فرهنگی این تسلط بی نصیب نمانده و این تأثیرات به‌ویژه در شهرهای بزرگ و پایتخت مشهود است.

در حال حاضر توجه به اسلام اصیل در بین اقشار جامعه از جمله دانشجویان گسترش یافته تا جایی که موجب تشکیل حزبی توسط مسلمانان گشته است.

مهمترین حوزه علمیه تونس مدرسه زیتونه است که‌به دانشکده معارف دینی دانشگاه تونس تبدیل شده است. مراکز و مؤسسات فرهنگی خارجی از قبیل مرکز آموزش زبان فرانسه، مجتمع‌های آموزشی انگلیسی و آمریکایی و مجتمع آموزشی کشور اردن در تونس وجود دارد. در تونس 240 نشریه روزانه، هفته نامه و ماهنامه وجود دارد.

تونس در مارس 1956، به عنوان کشوری مستقل از استعمار فرانسه جدا شد. حبیب بورقیبه رهبر حزب دستور جدید به رهبری کشور رسید و پس از وی زین العابدین بن علی، ریاست جمهوری تونس را در اختیار گرفت و هنوز این کشور را اداره می‌کند.

سیاست خارجی‌

سیاست خارجی تونس بر اساس حفظ استقلال و تمامیت ارضی و حسن همجواری و توسعه روابط سیاسی و اجتماعی و فرهنگی با دیگر کشورهاست که شامل تلاش جهت ایجاد همبستگی در منطقه مغرب عربی و ایجاد توافق و همکاری در میان اعراب و کشورهای اروپایی و کشورهای مدیترانه می‌باشد. به علت گرایش سران تونس، به خصوص بورقیبه، به غرب، این کشور در جرگه کشورهای وابسته به غرب قرار گرفت. اولویت سیاست خارجی تونس در وهله نخست کشورهای آفریقایی، به ویژه مغرب آفریقا، می‌باشد و در فصل اول قانون اساسی، تونس از کشورهای مغرب عربی اعلام شده است. حکومت این کشور، جمهوری چند حزبی با یک مجلس قانون‌گذاری و دارای وزارتخانه است. تونس یکی از اعضای اتحادیه عرب می‌باشد.

تونس در زمینه سیاست خارجی با پیروی از الگوی میانه‌روی فعال توانسته است نقش مؤثری در سطح بین‌المللی و منطقه‌ای، به ویژه در اتحادیه عرب و سازمان وحدت آفریقا، ایفا نماید. اتحادیه اروپا به عنوان یکی از مهم‌ترین شرکای اقتصادی تونس می‌باشد (در حدود 600 هزار اتباع مهاجر تونسی در کشورهای مختلف اروپا و مشارکت اروپا در بیش از دوسوم سرمایه‌گذاری خارجی این کشور).

تونس از سال 1969، عضو مشورتی بازار مشترک اروپا است و در 1995، موافقتنامه اقتصادی با اتحادیه اروپا را در بروکسل امضاء کرد و به موجب آن تا سال 2007 میلادی موانع گمرکی بین دو طرف برداشته شد.

نظام حکومتی‌

رئیس جمهور به عنوان رئیس قوه مجریه (و فرمانده کل قوا) می‌باشد که با انتخاب مردم به مدت 5 سال رئیس جمهور و رئیس این قوه خواهد بود و بعد از انتخاب، هیأت دولت را جهت اخذ رأی اعتماد به مجلس معرفی می‌کند. ریاست شورایعالی قضایی به عهده رئیس جمهور بوده و وی هر پانزده عضو آن را انتخاب می‌کند.

قوه مقننه‌

قوه مقننه تونس متشکل از دو مجلس نمایندگان و سنا می‌باشد.

تونس هم چنین دارای شوراهای مشورتی شامل:

شورای اقتصادی و اجتماعی، باهدف توصیه به دولت جهت اصلاحات و تعدیلات (اقتصادی و اجتماعی)، شوراهای شهر و شورای قانون اساسی برای بررسی قوانین زیربنایی و هم‌چنین قوانین مربوط به حقوق و آزادی، و شورایعالی اسلامی، با هدف ارائه مشورت به دولت در اموردینی می‌باشد.

تونس و ایران‌

تونس از جمله کشورهای آفریقایی دارای روابط سیاسی دیرینه با دولت ایران است. به اعتقاد مورخین، ایران در آسیا و تونس در شمال آفریقا، کانون‌های عمده شکوفائی تمدن اسلامی بوده‌اند. دانشگاه زیتونه تونس، قدیمی‌ترین دانشگاه در تاریخ اسلام، کتاب‌های اندیشمندانی چون بیضاوی، زمخشری، رازی، جرجانی و طبری را مرجع قرار داده و برگزاری هزاره فردوسی در تونس نشانگر ارتباطات فرهنگی بین ملت‌های ایران و تونس بوده است. محمود قدالله، نویسنده معروف تونسی نیز کتابی در رابطه با محبت اهل بیت (س) در تونس نوشته که حاکی از احساسات مردم این کشور نسبت به اهل بیت رسوالله (س) می‌باشد.

روابط رسمی دو کشور از سال 1336 آغاز و در پانزدهم آبان همین سال سفارت ایران در تونس گشایش یافت. در سال 1343، «حبیب بورقیبه»، رئیس جمهور تونس به ایران آمد و محمدرضا پهلوی متقابلًا در سال 1347 از تونس دیدار کرد. سفارت تونس در تهران در سال 1351 گشوده شد. به دلیل وابستگی رژیم پهلوی به آمریکا و رژیم تونس به فرانسه، هر دو کشور در اردوگاه غرب جای داشتند و به همین منظور تا پیروزی انقلاب اسلامی دارای روابط خوبی بودند.

پس از استقرار جمهوری اسلامی، در سال 1982 دولت تونس به بهانه مشکلات مالی و در یک همسویی با رژیم عراق سفارت خود را در تهران تعطیل کرد. نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در تونس نیز به سطح کاردار تنزل پیدا کرد. به دنبال پذیرش قطعنامه 598 توسط دولت‌های ایران و عراق و خاتمه جنگ تحمیلی و به دنبال موضع‌گیری دبیرکل سازمان ملل متحد مبنی بر شناسایی عراق به عنوان آغازگر جنگ، دولت تونس تمایل خود را نسبت به توسعه روابط با جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد و در نتیجه پس از سال‌ها سفارت تونس در تهران با حضور سفیر این کشور بازگشایی شد و سفیر جمهوری اسلامی ایران به پایتخت آن کشور اعزام شد. سفر نخست وزیر تونس به ایران در سال 1379 و ملاقات وی با مقام معظم رهبری، سفر فرستاده ویژه نخست وزیر تونس به ایران برای شرکت در کنفرانس گفتگوی تمدن‌ها، برگزاری اجلاس کمیسیون مشترک اقتصادی در تهران و تونس و امضای سندهای متعدد همکاری، از جمله تحولات روابط فی‌مابین در سال‌های اخیر بوده است. در حال حاضر نمایندگی‌های دو کشور در سطح سفیر در تهران و تونس دائر می‌باشند.