خورشید شب صفحه 14

در کنار مقبره ی هارون در خانه ی حمیدبن قحطبه در طوس واقع شد.(1)

2-2-1. محمد امین (حک: 193-198 ه . ق)

امین با آن که حدود شش ماه از عبدالله مأمون کوچکتر بود،(2) اما در سال 175 ه . ق و در حالی که تنها پنج سال داشت، برای او به ولایت عهدی بیعت گرفته شد.(3)

گرچه برای این استعجال علل مختلفی ذکر شده است(4)، اما می توان مهم ترین آن را در شخصیت مادر او جستجو کرد، زیرا اوّلاً مادرش که زبیده معروف به ام جعفر بود، مهم ترین همسر هارون بود، چون او دختر جعفر پسر منصور خلیفه مقتدر عباسی بود، و لذا گفته شده است که در میان خلفا فقط دو شخصیت بودند که هاشمی الابوین بودند، و از طرف مادر و پدر هر دو به هاشم بن عبد مناف می رسیدند، یکی امام علی بن ابی طالب (علیه السلام) و دومی محمدامین(5).

علاوه بر این که او در مقایسه با مادران فرزندان دیگر هارون یعنی عبدالله مأمون و قاسم مؤتمن و محمد معتصم که بعد از هارون در معرض ولایت عهدی یا خلافت قرار گرفتند، از

1- عبارت امام رضا (علیه السلام) چنین است: «ما ابعد الدار و اقرب اللقاءیا طوس ستجمعنی و ایاه» (بحارالانوار، ج 49، ص 115 به نقل از مناقب ابن شهرآشوب، ج 4، ص 340.) و نیز ر.ک: عیون اخبار الرضا (علیه السلام) ، ج 1، ص 247 و 248 و بحارالانوار، ج 49،ص 59.

2- تاریخ الیعقوبی، ج 2، ص 407.

3- تاریخ الیعقوبی، ج 2، ص 408.

4- دولت عباسیان، ص 125.

5- تاریخ الیعقوبی، ج 2، ص 433، البتهگویی در این کلام، امام حسن (علیه السلام) جزو خلفا محسوب نشده است و یا اینکهاز ذکر نام او غفلت شده است.