خورشید شب صفحه 18

مردم منتشر سازد که بخش مهمی از روایات آن حضرت (علیه السلام) تحت عنوان مسند الامام الرضا (علیه السلام) گردآوری شده است.

2-1- 3. عبدالله مأمون (حک: 198-218 ه . ق)

اشاره

از دوره ی بیست ساله حکومت مأمون فقط آن چه که مربوط به بحث است. از آغاز حکومت وی تا شهادت امام رضا (علیه السلام) در سال 203 ه . ق می باشد.

چنان چه اشاره شد، مأمون از مادری با نام مراجل که کنیزی باد غیسی بود، به دنیا آمد(1) و از همان دوران کودکی مراتب نبوغ و هوش خود را برای همگان به نمایش گذاشت.(2)

قدرت مدیریت و تدبیر او به گونه ای بود که پدرش در سال 186 ه . ق در حالی که فقط 16 سال از عمر او گذشته بود،(3) تمامی محدوده جغرافیایی خراسان بزرگ آن روز را همراه با تمامی بخش های اداری، سیاسی، نظامی و اقتصادی در اختیار او گذاشت.(4)

1- مروج الذهب، ج4، ص 4.

2- تاریخ الیعقوبی، ج 2، ص 415.

3- در نوشته های معاصر مانند دولت عباسیان، ص 131، و تاریخ خلافت عباسی، ص 67، نقل از ابن کثیر (البدایه والنهایه، ج 1، ص 274) سن مأمون را درهنگام این واگذاری 13 سال ذکر می کنند، درحالی که تاریخ ولادت مأمون، سال 170 ق، و در شب همان روزی است که هارون به حکومت رسید. (تاریخ الیعقوبی، ج2، ص 407) بوده و تاریخ عهدنامه سال 186 ق می باشد.

4- تاریخ الیعقوبی، ج2، ص 416، در عهدنامه ای که به دستور هارون و بهاملای او، محمدامین در سال 186ق نگاشته، چنین آمده است: وولاّه (ای هارون المأمون)خراسان بثغورها و کورها و اجنادها و خراجها و طرازها و بریدها و بیوتاموالها و صدقاتها و عشرها و عشورها و جمیع اعمالها فی حیاته وبعد موته.