- مقدمه 1
- پیشگفتار 4
- اشاره 7
- جریان های سیاسی آن دوره 7
- 1. جریان حاکم: 7
- 1-1. نمایی کلّی: 7
- 2-1. خلفای معاصر دوران امامت امام رضا (علیه السلام) 10
- اشاره 10
- 1-2-1. هارون (حک: 170-193 ه . ق) 10
- 2-2-1. محمد امین (حک: 193-198 ه . ق) 14
- 2-1- 3. عبدالله مأمون (حک: 198-218 ه . ق) 18
- اشاره 18
- 1-3-2-1. مسأله ی ولایت عهدی 24
- 2-3-2-1. وفات یا شهادت امام رضا (علیه السلام) 27
- 3-3-2-1. علل عدم پذیرش خلافت 29
- اشاره 33
- 1-2. خاندان عباسی و هوادارانشان: 33
- 2- جریان های مخالف حکومت: 33
- 2-2. خوارج 38
- 3-2. علویان 41
- 1-3-2. پیشینه ی قیام های علویان 41
- اشاره 44
- 2-3-2. قیام های علویان در دوره امامت امام رضا (علیه السلام) 44
- 1-3-2-2. قیام ابن طباطبا و ابوالسرایا 48
- 2-3-2-2. قیام محمد فرزند امام صادق (علیه السلام) معروف به دیباج: 52
- 3-3-2-2. قیام حسین بن حسن معروف به ابن افطس 55
- 4-3-2-2. قیام زید معروف به زید النار 55
- 5-3-2-2. قیام ابراهیم فرزند امام موسی کاظم (علیه السلام) 57
- جمع بندی و نتیجه گیری 59
- منابع: 62
(علیه السلام) در کشورداری و همچنین با لحاظ اختلافات عباسیان با امام (علیه السلام)، آن حضرت (علیه السلام) چاره ای به جز درخواست کمک از فضل نخواهد داشت و آن هنگام است که فضل به راحتی می تواند اندیشه ی انتقال حکومت از علویان به ایرانیان را عملی سازد.
به هر حال از نوع گزارش ها به ویژه گزارش های شیعی چنین برمی آید که فضل از همان آغاز رابطه ی حسنه ای با امام (علیه السلام) نداشت، در این گزارش ها چنین آمده که فضل از همان آغاز ورود امام (علیه السلام) به مرو شخصی به نام هشام بن ابراهیم را به عنوان جاسوس بر امام (علیه السلام) گماشت.(1) همچنین سعی فراوان داشت تا از هر چه نزدیک تر شدن رابطه ی امام (علیه السلام) با مأمون جلوگیری کند و لذا دستور داد تا دری که سکونتگاه امام (علیه السلام) را به منزل مأمون متصل می کرد، ببندند.(2)
همچنین در برخی از منابع چنین آمده که امام (علیه السلام) مأمون را از حرف شنوی نسبت به این دو برادر فضل و حسن بن سهل برحذر می داشته است و در نقطه ی مقابل آنها نیز سعی در بدبین ساختن مأمون نسبت به امام (صلی الله علیه و آله و سلم) می کردند.(3)
شاید بتوان در این راستا به تلاش امام رضا (علیه السلام) در متفرق کردن شورشیان بر مأمون بعد از قتل سهل نیز اشاره کرد. زیرا پس از کشته شدن سهل در حمام سرخس، عده زیادی از طرفداران
1- عیون اخبار الرضا (علیه السلام)، ج1، ص 164.
2- عیون اخبار الرضا (علیه السلام)، ج1، ص 165.
3- کشف الغمه، ج3، ص 372، الارشاد، ص 611، شیخ مفید معتقداست که دسیسه های آنها به گونه ای مؤثر واقع شد که مأمون قصدمسموم ساختن امام (علیه السلام) را کرد، اما امام (علیه السلام)در آن هنگام فقط دچار مقداری کسالت شد.