خورشید شب صفحه 24

مأمون، او را در این ماجرا دخیل دانسته و در پیرامون سکونتگاه او حالت شورش به خود گرفته بودند و حتی قصد سوزانیدن خانه مأمون را داشتند که در این هنگام مأمون به امام (علیه السلام) پناه برده و از او درخواست کرد تا شورش را خاموش سازد.

و امام (علیه السلام) درخواست مأمون را اجابت کرده و با سخنان خود توانست آنان را متفرق سازد.(1)

1-3-2-1. مسأله ی ولایت عهدی

بی شک مهم ترین مسأله سیاسی در این دوره در نزد امامیه مسأله پیشنهاد خلافت از سوی مأمون به امام (علیه السلام) و نپذیرفتن آن و بالاخره پذیرفتن ولایت عهدی است.

در این مورد مورخان معمولاً با خوش بینی برخورد کرده و مأمون را دارای تمایلات شیعی دانسته(2) و این عمل او را حاکی از نذر و عهد او دانسته اند. که عهد کرده بود در صورت پیروزی بر مخلوع امین خلافت را به شایسته ترین فرد از فرزندان ابوطالب واگذار کند.(3)

در دوره ی معاصر نیز برخی از مورخان اهل سنّت بر روی این گزارش ها تکیه کرده و انگیزه مثبت مأمون را مورد تأیید قرار داده اند.(4)

1- عیون اخبار الرضا (علیه السلام)، ج1، ص 174، کشف الغمه، ج3، ص 370؛ الارشاد، ص 610.

2- مروج الذهب، ج4، ص 5 و 28، ج4، ص 28.

3- به عنوان مثال نک: تاریخ الیعقوبی، ج2، ص 454، ونیز ر.ک: مروج الذهب، ج4، ص 28 و الکامل، ج 4، ص 162 بدون آن که سخنیاز عهد بیاورند، علّت آن را افضلیت، اورعیت و اعلمیت امام(علیه السلام) در نزد مأمون دانسته اند.

4- به عنوان مثال ر.ک: دولت عباسیان، ص 133و134.