خورشید شب صفحه 33

2- جریان های مخالف حکومت:

اشاره

در دوره ی امامت امام رضا (علیه السلام)، حکومت های هارون، امین و مأمون با جریان های مخالف گوناگونی با گرایش های متفاوت درگیر بودند و نیروی فراوانی صرف مقابله با آنها نمودند، چنان که هارون خود برای مقابله با یکی از این جریان ها یعنی علی بن عیسی بن ماهان در سال 189 ه . ق مجبور به حرکت به سوی ری و سپس خراسان شد(1) و در طوس از دنیا رفت.

اما به نظر می رسد با توجه به ضیق مجال و نیز مناسبت بیشتر، بهتر آن است که برای تبیین وضعیت این جریان ها، به دوره ی زمانی حکومت های امین و مأمون تا زمان شهادت امام رضا (علیه السلام) در سال 203 ه . ق اکتفا کنیم.

1-2. خاندان عباسی و هوادارانشان:

شاید بتوان گفت: همبستگی خاندان عباسی در دوران قیام خود علیه بنی امیه و نیز دوران تشکیل حکومت آنها، مهم ترین رمزماندگاری حکومت آنان بود.(2)

به عنوان مثال نیم نگاهی به حاکمان نقاط مختلف مملکت اسلامی در آغاز حکومت عباسی در سال 132 ه . ق این نکته را روشن می سازد که حاکمان بیشتر مناطق مانند جزیره، آذربایجان، ارمنستان، مدینه، مکه، یمن، کوفه و شام از درون خاندان عباسی

1- الکامل فی التاریخ، ج4، ص 76.

2- برای اطلاع بیشتر مراجعه شود به: عباسیان از بعثتتا خلافت، محمد الله اکبری.