- مقدمه 1
- پیشگفتار 4
- اشاره 7
- جریان های سیاسی آن دوره 7
- 1-1. نمایی کلّی: 7
- 1. جریان حاکم: 7
- اشاره 10
- 2-1. خلفای معاصر دوران امامت امام رضا (علیه السلام) 10
- 1-2-1. هارون (حک: 170-193 ه . ق) 10
- 2-2-1. محمد امین (حک: 193-198 ه . ق) 14
- 2-1- 3. عبدالله مأمون (حک: 198-218 ه . ق) 18
- اشاره 18
- 1-3-2-1. مسأله ی ولایت عهدی 24
- 2-3-2-1. وفات یا شهادت امام رضا (علیه السلام) 27
- 3-3-2-1. علل عدم پذیرش خلافت 29
- 1-2. خاندان عباسی و هوادارانشان: 33
- اشاره 33
- 2- جریان های مخالف حکومت: 33
- 2-2. خوارج 38
- 1-3-2. پیشینه ی قیام های علویان 41
- 3-2. علویان 41
- اشاره 44
- 2-3-2. قیام های علویان در دوره امامت امام رضا (علیه السلام) 44
- 1-3-2-2. قیام ابن طباطبا و ابوالسرایا 48
- 2-3-2-2. قیام محمد فرزند امام صادق (علیه السلام) معروف به دیباج: 52
- 3-3-2-2. قیام حسین بن حسن معروف به ابن افطس 55
- 4-3-2-2. قیام زید معروف به زید النار 55
- 5-3-2-2. قیام ابراهیم فرزند امام موسی کاظم (علیه السلام) 57
- جمع بندی و نتیجه گیری 59
- منابع: 62
3-2. علویان
1-3-2. پیشینه ی قیام های علویان
علویان، یعنی خاندان های منتسب به امام علی (علیه السلام) از جمله معدود گروه هایی بودند که پیرو اختلافات سیاسی و کلامی که با حکومت های بنی امیه و بنی عباس داشتند، به مجرّد به دست آوردن فرصت، به فاز نظامی نیز روی آورده و قیام هایی را علیه این حکومت ها سامان می دادند که البّته بیشتر این قیام ها به علل مختلف دچار ناکامی می شد.(1)
در دوره ی بنی امیّه قیام های علویان بیشتر توسّط شاخه ی حسینیان این خاندان انجام می گرفت که از آن جمله می توانیم از قیام زیدبن علی بن حسین (علیه السلام) (سال 121 و 122 ه . ق) و قیام فرزندش یحیی (126 ه . ق) یاد کنیم.
اما در اواخر این دوره محوریت این قیام ها، به شاخه حسنیان منتقل شد که تعداد زیادی از افراد این خاندان به دور محمدبن عبدالله بن حسن بن حسن بن علی (علیه السلام) بن ابی طالب معروف به نفس زکیه جمع شده و با او علیه بنی امیه بیعت کردند.
این بیعت که در سال 126 ه . ق در محلّی در نزدیکی مکّه به نام ابواء انجام شد با عنوان مؤتمر الابواء (کنفرانس ابواء) معروف است که در آن تمامی علویان به جز امام صادق (علیه السلام) و تمامی عباسیان و از جمله ابراهیم و ابوالعباس سفاح (خلیفه اول عباسی 132 – 136ق) و منصور (خلیفه دوم عباسی 136-158ق) با او
1- برای آگاهی از برخی علل ناکامی آنها مراجعهشود به کتاب جنبش حسنیان، تألیف الهی زاده.