- مقدمه 1
- پیشگفتار 4
- جریان های سیاسی آن دوره 7
- 1-1. نمایی کلّی: 7
- اشاره 7
- 1. جریان حاکم: 7
- اشاره 10
- 2-1. خلفای معاصر دوران امامت امام رضا (علیه السلام) 10
- 1-2-1. هارون (حک: 170-193 ه . ق) 10
- 2-2-1. محمد امین (حک: 193-198 ه . ق) 14
- اشاره 18
- 2-1- 3. عبدالله مأمون (حک: 198-218 ه . ق) 18
- 1-3-2-1. مسأله ی ولایت عهدی 24
- 2-3-2-1. وفات یا شهادت امام رضا (علیه السلام) 27
- 3-3-2-1. علل عدم پذیرش خلافت 29
- اشاره 33
- 1-2. خاندان عباسی و هوادارانشان: 33
- 2- جریان های مخالف حکومت: 33
- 2-2. خوارج 38
- 3-2. علویان 41
- 1-3-2. پیشینه ی قیام های علویان 41
- 2-3-2. قیام های علویان در دوره امامت امام رضا (علیه السلام) 44
- اشاره 44
- 1-3-2-2. قیام ابن طباطبا و ابوالسرایا 48
- 2-3-2-2. قیام محمد فرزند امام صادق (علیه السلام) معروف به دیباج: 52
- 3-3-2-2. قیام حسین بن حسن معروف به ابن افطس 55
- 4-3-2-2. قیام زید معروف به زید النار 55
- 5-3-2-2. قیام ابراهیم فرزند امام موسی کاظم (علیه السلام) 57
- جمع بندی و نتیجه گیری 59
- منابع: 62
بیعت کردند.(1)
در این جلسه امام صادق (علیه السلام) ادعای مهدویت محمدبن عبدالله(2) را زیر سؤال برده و ناکامی قیام او را پیش بینی کرده و حتی پس از بیرون رفتن از جلسه، به حکومت رسیدن عباسیان و از جمله منصور را پیشگویی کرد.(3)
به هر حال پیشگویی امام صادق (علیه السلام) بعدها صحّت خود را اثبات کرد، زیرا عباسیان از چند دهه قبل نیروهای خود را ساماندهی کرده وبا تشکیل سازمانی مخفی و عریض و طویل با عنوان سازمان دعوت(4) نیروهای خود را ساماندهی کرده و بالاخره با برنامه ریزی منظم و با تکیه بر نیروهای خراسانیان توانستند به حکومت برسند.
عباسیان و به ویژه منصور پس از رسیدن به حکومت، با توجه به شناختی که از توانایی و قدرت علویان و نیز ادّعاهای آنها داشتند، به شدّت در صدد مقابله با آنها برآمدند. و از این رو علویان و از جمله رهبر آنها محمدبن عبدالله مجبور به زندگی مخفیانه شدند تا آن که سرانجام بر اثر فشارهای منصور از این زندگی مخفیانه به ستوه آمده و بالاخره در سال 145 ه . ق محمد در مدینه(5) و برادرش ابراهیم در بصره(6) قیام خود را آغاز کردند که سرانجام هر دو قیام ناکامی و کشته شدن دو برادر و
1- مقاتل الطالبیین، ص 206 و 207؛ الارشاد، ص 536 و 537.
2- برای آگاهی از ادعای مهدویت او ر.ک: مقاتلالطالبیین، ص 237 تا 245.
3- مقاتل الطالبیین، ص 237 تا 245.
4- برای آگاهی از این سازمان ر.ک: عباسیان ازبعثت تا خلافت، ص 125 – 140.
5- الکامل فی التاریخ، ج3، ص 563، پس از آن و نیزر.ک: مقاتل الطالبیین، ص 257 و پس از آن.
6- الکامل فی التاریخ، ج3، ص 583 و پس از آن.