خورشید شب صفحه 44

بربر در مقابل حکومت هارون ایستادگی کرده و بالاخره اولین دولت شیعی را با عنوان دولت ادریسیان در سال 172 ه . ق بنیانگذاری کند.(1)

و هارون چون نتوانست از راه نظامی این دولت را سرنگون کند، در سال 181 ه . ق در همسایگی آن یعنی افریقیه (تونس فعلی) دولت نیمه مستقلّ اغلبیان را به رهبری ابراهیم بن اغلب تشکیل داد تا سیاست های حکومت مرکزی را در مقابل دولت نوپای ادریس به انجام برساند.(2)

2-3-2. قیام های علویان در دوره امامت امام رضا (علیه السلام)

اشاره

در دوران بیست ساله (183-203ق) امام رضا (علیه السلام) به جز در چهار سال آخر قیام مهمی از جانب علویان علیه حکومت ثبت نشده است.

از سال 183 تا 193 ه . ق که دوران حکومت هارون بوده، علویان هنوز خود را از شکست های پیشین باز نیافته و به دنبال تجدید سازماندهی بودند و با توجّه به قدرت هارون و نیز شدّت عمل او در مورد قیام ها و همچنین مراقبت شدید او نسبت به علویان، فرصت قیامی نیافتند.(3)

اما نکته تعجب آمیز آن است که آنها از فرصت درگیری میان امین و مأمون در سال های 193 تا 198 ه . ق بهره نبرده و در

1- مقاتل الطالبیین، ص 487-491ق، و برای اطلاع از دولتادریسیان (ادارسه) ر.ک: دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج1، ص561 تا 565، مقاله آل ادریس و نیز ر.ک: قیام ها شیعهدر عصر عباسی، ص 193 تا 208.

2- الکامل فی التاریخ، ج4، ص 53 و برای اطلاع ازدولت اغالبه ر.ک: دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج12، ص 631 – 633، مقاله بنی اغلب، نوشته محمد نوری.

3- جهاد الشیعه، ص 315.