خورشید شب صفحه 51

تا بالاخره در شهر شوش با حاکم آن حسن بن علی مأمونی درگیر شده، و به همراه تعدادی از یارانش به سمت «جلولاء» فرار کرده و در آن جا به همراه یارانش به دست شخصی به نام حماد کُند غوش (کندگوش، سنگین گوش) اسیر شد و حماد، اسرا را به بغداد نزد حسن بن سهل فرستاد و حسن، ابوالسرایا را کشته و محمدبن محمد را همراه با سر ابوالسرایا به نزد مأمون فرستاد.(1)

و مأمون ضمن تعجب از کم سنی او وی را زندانی کرده و پس از چهل روز او را مسموم کرد(2) و بدین ترتیب قیام ابوالسرایا که در گزارش های اغراق آمیز گفته شده که باعث قتل دویست هزار نفر از سربازان حکومتی شد(3) به پایان رسید(4) اما شاخه های دیگر علویان که برخی از آنها قبلاً از کارگزاران ابوالسرایا بودند به قیام خود ادامه دادند.

در منابع شیعی در مورد کیفیت تعامل امام (علیه السلام) با نهضت ابوالسرایا و ابن طباطبا تنها یک گزارش آمده است که ناقل آن محمدبن اثرم است که از سوی محمدبن سلیمان علوی که در آن زمان حاکم مدینه از سوی ابوالسرایا بود، نقل شده است.

محمد بن اثرم نقل می کند که هنگام نصب محمدبن سلیمان، علویان و خاندان های دیگر قریش با او بیعت کردند و سپس به او متذکر شدند که اگر از ابوالحسن امام رضا (علیه السلام) نیز بیعت گرفته

1- الکامل، ج4، ص 152، مروج الذهب، ج4، ص 27. تاریخالیعقوبی ج2، ص 447، یعقوبی درباره ی رفتار حسنبن سهل با محمدبن محمدبن زید چنین آورده است: «فقرّبه وادناه وبرّهوقال له: لاخوف علیک لعن الله من غَرّکْ».

2- مقاتل الطالبین، ص 549.

3- مقاتل الطالبین، ص 550.

4- برای اطلاع بیشتر از این قیام مراجعه شودبه: دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج 5، مقاله «ابوالسرایا»، نوشتهعلی بهرامیان، ص 512 تا 514.