- مقدمه 1
- پیشگفتار 4
- 1. جریان حاکم: 7
- اشاره 7
- 1-1. نمایی کلّی: 7
- جریان های سیاسی آن دوره 7
- 2-1. خلفای معاصر دوران امامت امام رضا (علیه السلام) 10
- اشاره 10
- 1-2-1. هارون (حک: 170-193 ه . ق) 10
- 2-2-1. محمد امین (حک: 193-198 ه . ق) 14
- اشاره 18
- 2-1- 3. عبدالله مأمون (حک: 198-218 ه . ق) 18
- 1-3-2-1. مسأله ی ولایت عهدی 24
- 2-3-2-1. وفات یا شهادت امام رضا (علیه السلام) 27
- 3-3-2-1. علل عدم پذیرش خلافت 29
- 1-2. خاندان عباسی و هوادارانشان: 33
- اشاره 33
- 2- جریان های مخالف حکومت: 33
- 2-2. خوارج 38
- 3-2. علویان 41
- 1-3-2. پیشینه ی قیام های علویان 41
- 2-3-2. قیام های علویان در دوره امامت امام رضا (علیه السلام) 44
- اشاره 44
- 1-3-2-2. قیام ابن طباطبا و ابوالسرایا 48
- 2-3-2-2. قیام محمد فرزند امام صادق (علیه السلام) معروف به دیباج: 52
- 3-3-2-2. قیام حسین بن حسن معروف به ابن افطس 55
- 4-3-2-2. قیام زید معروف به زید النار 55
- 5-3-2-2. قیام ابراهیم فرزند امام موسی کاظم (علیه السلام) 57
- جمع بندی و نتیجه گیری 59
- منابع: 62
الاجر و لمسیئنا ضعفان من العذاب» یعنی «به نیکوکار ما دو پاداش و به بدکار خاندان ما دو برابر عذاب داده خواهد شد.» و سپس فرزند بدکار نوح را به عنوان شاهد ذکر می کند.(1)
آخرین گزارش درباره ی زید آن است که او در پایان عمر ندیم منتصر عباسی (248ق) بود.(2) برخی از شرح حال نویسان، مرگ او را در سال 250 ه . ق دانسته اند.(3)
5-3-2-2. قیام ابراهیم فرزند امام موسی کاظم (علیه السلام)
ابراهیم برادر دیگر امام رضا (علیه السلام) از شخصیت هایی بود که در قیام های این دوره، نقش به سزایی داشت.
او در آغاز سال 200 ه . ق در حالی که در مکه بود، از قیام ابوالسرایا آگاهی یافت و با توجه به شناخت وی از آمادگی یمن به همراه تعدادی از یاران خود به آن سامان رفت.
حاکم عباسی یمن که اسحاق بن موسی نام داشت، با شنیدن خبر نزدیک شدن ابراهیم به شهر صنعا، به سرعت از آن جا فرار کرده و شهر را برای ابراهیم خالی کرد و ابراهیم بدون خونریزی وارد شهر شد.(4)
1- عیون اخبار الرضا (علیه السلام)، ج2، ص 257. امام (علیه السلام)در پایان می فرماید:«... من کان منالم یطع الله عزوجل فلیس منا و انت اذا اطعت الله عزوجلفانت منا اهل البیت»،و نیز ر.ک: همین منبع، ص 259 و 260.
2- عیون اخبار الرضا (علیه السلام)، ج2، ص 228.
3- الوافی بالوفیات، ج15، ص 75.
4- الکامل، ج4، ص 153. نکته جالب آن است که با آن که دراین منبع همانند برخی دیگر از منابع تاریخی اهلسنّت خبر از فرار حاکم یمن و ورود آسان ابراهیم به شهر سخن رفته، اما درعین حال ابراهیم را ملقب به جزار (قصاب) کرده اند علّت آنرا فراوانی کشته های یمنیان به دست او دانسته اند، درحالی که معلوم نیست که این کشته ها در کدامجنگ آن هم چگونه به وسیله یاران اندک ابراهیم کشته شده اند.