گذری بر اندیشه دینی در غرب صفحه 127

رشد فزاینده گرایش های ملی و قومی در درون فرآیند جهانی شدن، تعارض میان جهانی شدن و هویت های ملی و مذهبی را نشان می دهد. کارشناسان، احیای «بنیادگرایی» در کشورهای اسلامی را از این دیدگاه بررسی کرده اند و رشد «بنیادگرایی اسلامی» را واکنشی در برابر تمامیت خواهی غرب ارزیابی می کنند که از طریق فرآیندهای جهانی شدن می کوشد سیطره خود را تثبیت کند.(1)

3. بنیادگرایی اسلامی

3. بنیادگرایی اسلامی

«بنیادگرایی» از واژگانی است که تعریف های گوناگونی از آن ارائه شده است. در واقع، جامعه اسلامی از دید ناظران غربی که آنچه را می بینند، نادرست تفسیر می کنند، جامعه ای عقب مانده است. این ناظران، همواره درک خود را در پرتو آنچه «بنیادگرایی اسلامی» می خوانند، سامان می دهند، ولی بنیادگرایی اساساً مفهومی غربی است و ربطی به اسلام ندارد و تنها شیوه ای است که ناظران غربی براساس آن سازمان های اسلامی را رده بندی می کنند و به هم ربط می دهند؛ حال آن که در واقع، ممکن است میان این سازمان ها هیچ چیز مشترکی وجود نداشته باشد. وقتی غربی ها واژه بنیادگرایی را به کار می برند، در عنوان «بنیادگرا» این مفهوم نهفته است که فعالان جنبش های اسلام واپس گرایند و طرز فکرشان به گونه ای قرون وسطایی بوده و با شیوه های غربی سازماندهی جامعه در تقابل است.(2)

مونتگمری وات با اشاره به اینکه بازگشت به اسلام از ویژگی های مهم دو دهه اخیر است، بدون اشاره به تأثیر پیروزی انقلاب اسلامی ایران بر تقویت چنین گرایشی