گذری بر اندیشه دینی در غرب صفحه 39

د) مذهب و اومانیسم

د) مذهب و اومانیسم

اصلی ترین جریانی که زیربنای دگرگونی های غرب را در زمینه های گوناگون اعم از فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و... شکل داده، جریانی است که از آن به عنوان «اومانیسم» یا «انسان گرایی» یاد می شود. براساس اندیشه اومانیستی، انسان به جای خدا می نشیند و زمام امور خود و جهان را به دست می گیرد. حقوق انسان اهمیت می یابد و تکالیف دینی، اهمیت خود را از دست می دهد. در اومانیسم، رابطه انسان با خدا، رابطه «عبد و معبود» نیست که انسان ملزم به پیروی از امر و نهی های الهی باشد، بلکه انسان در برابر خدا «صاحب حق» است و حقوق اوست که ملاک هر «تکلیفی» است. مکتب «فردگرایی» یا اصالت فرد نیز از دل همین اومانیسم بیرون می آید که حقوق انسان ها را بر حقوق خدا و حتی بر حقوق جامعه مقدم می شمارد. در نگاهی کلی، می توان گفت که روح دنیای جدید از سه عنصر اصلی زیر تشکیل می دهد:

یک _ روح انسان گرایی؛ دو _ روح خردمداری؛ سه _ روح سکولاریستی.

به باور «انسان گرایان»، دنیای جدید، دنیای انسان هاست، نه دنیای خدایان. در دنیای قدیم یا انسان به چشم نمی آمد و اگر هم به چشم می آمد، زیر سایه خدا بود. در دنیای جدید، تنها انسان به چشم می آید و معادله یاد شده به طور کلی واژگون می شود. در دنیای جدید، چون هر چیزی در ذیل نسبتی که با انسان دارد، تعریف می شود، مذهب و دین داری نیز به همین روش و اسلوب تعریف می شود.(1) اومانیسم و فردگرایی، به تقویت روح «منفعت طلبی» و «لذت جویی» در غرب انجامید و معیار خوبی و بدی، لذت و درد قرار گرفت تا آنجا که برخی اندیشمندان غربی بر آن بودند