گذری بر اندیشه دینی در غرب صفحه 76

ممالک اروپایی، تنها اسپانیا بود که ادبیات، علوم و فنون را به جهانیان عرضه می کرد. آنچه باعث عظمت ملتی می شود و انسان را به سعادت می رساند، مسلمانان اسپانیا به آن رسیدند. عظمت اسپانیا با سقوط غرناطه از میان رفت و پس از آن ظلمتی فراگیر بر اسپانیا حاکم شد. کار به جایی رسید که پزشکان در سرزمینی که علوم آن در همه جا پرتو افکنده بود، از مرز جهل و بی خبری فراتر نمی رفتند. حاکمان مسیحی به گسترش علوم و فنون شهرهای اسلامی خاتمه دادند و صنایع آن را از میان بردند و مراکز علمی را درهم کوبیدند... از اینجا زوال و بدبختی در ادوار تاریخی اسپانیا راه یافت.(1)

علل پیشرفت اسلام در اروپا

علل پیشرفت اسلام در اروپا

یکی از امتیازهای عصری که پیامبر اسلام در آن ظهور کرد و زمینه را برای دعوت جدید فراهم ساخت، انحطاط فرهنگی و اجتماعی در آن دوران بود. در آن زمان طبقه حاکم و ممتاز جوامع متمدن در ستم و فساد غرق بودند و جان مردم را به لب رسانده بودند. برای مثال، در ایران و در کرانه های دولت روم شرقی، محدودیت های دینی به عنوان سیاست رسمی دولت شناخته می شد. این محدودیت ها پیروان همه ادیان و مذاهب را دربرمی گرفت، ولی اسلام با شعار مسامحه و آزادی در دین وارد این کشورها شد و آزادی عقیده و مرام را اعلام کرد. در سرزمین های فتح شده، به حکمرانان مسلمان سفارش می شد تا آنجا که امکان دارد آن را عملی سازند.

به طور کلی، تسامح دینی یکی از اصول ثابت و پایه های محکم سیاست دینی در اسلام است که به عصر خود پیامبر باز می گردد. بعدها نیز حدود آن گسترش یافت تا جایی که از آنچه نظر مبارک پیامبر بود و خلیفه های نخستین معمول داشتند هم، تجاوز کرد. دولت های اسلامی دو امتیاز یا دو نعمت را برای مردمان سرزمین های فتح شده به ارمغان آوردند: یکی نعمت تسامح و آزادی دینی و دیگری نعمت احکام عادلانه و