گذری بر اندیشه دینی در غرب صفحه 9

عین حال مقهور و مغلوب اندیشه هایی چون سرنوشت، جبر و تقدیرند. یونانی ها در عصر هومری با الهام از معرفت دینی و خداشناسی او، به دوازده رب النوع باور داشتند و به آنها «خدایان المپ» و بلندمرتبه می گفتند. زئوس، رب الارباب و خدای رعد و برق است که شمار گوناگونی از رب النوع ها را تحت نظارت و هدایت خود داشت که از آن جمله می توان به پرء، همسر زئوس اشاره کرد که خدای عدالت به شمار می آمد یا ونوس که خدای عشق و زیبایی و شادی بود. همچنین می توان به آتنا اشاره کرد که مظهر اندیشه، هنر، دانش و صنعت شمرده می شد.(1) آتنا، دختر زئوس بود که نام شهر آتن از نام او گرفته شده است.

با ظهور سوفسطاییان که به همه چیز شک داشتند و به همه چیز به دیده تردید می نگریستند، باور مردم به ویژه جوانان در مورد خدایان المپ به سستی گرایید و در نتیجه، اخلاقیات در میان مردم یونان ضعیف شد؛ زیرا ضمانت اجرایی اخلاقیات، ترس مردم از خدایان بی شمار بود که به باور آنها در همه جا حضور داشتند و با انکار این خدایان، دیگر مانعی برای پیروی از هواهای نفسانی وجود نداشت.(2)

با وجود این، در میان مردم یونان باستان، بزرگانی چون سقراط، افلاطون و ارسطو نیز بودند که به خدای یکتا، اعتقاد داشتند و او را خیر محض می دانستند؛ خدایی که یگانه است و از جسمانیت و تشبیه به دور است. آنان با کنایه یا آشکارا، خدایان هومری را به استهزا می گرفتند و علم و فلسفه را بر دین کهن، برتری می بخشیدند.(3) نقل است که وقتی مردم شهر آتن، سقراط را می دیدند، می گفتند: «این است آن بی

1- برتراند راسل، تاریخ فلسفه غرب، مترجم: نجف دریابندی، پرواز، تهران، 1365، ص 37.
2- ویل دورانت، تاریخ فلسفه، ص 10.
3- هالینگ دیل، مبانی و تاریخ فلسفه غرب، ص 80 .