تاریخ فلسفه و تصوف صفحه 140

محروق: آقای صباحی، تمنا می کنم، اگر ممکن است، در مورد آثار بزرگان شیعه درباره فلاسفه و صوفیه هم کمی صحبت بفرمایید تا استفاده نماییم.

آقای صباحی: کسانی که در این زمینه آثاری دارند بسیارند؛ از آن جمله است ثقه جلیل، هشام بن حکم، که از خواص اصحاب امام صادق† بوده است. او اشکال های زیادی بر فلاسفه وارد ساخته است. شیخ کشی این مطلب را در احوال او ذکر کرده است و شیخ نجاشی هم کتاب های او را راجع به این موضوع ذکر نموده است.(1)

هشام بن حکم از جمله اصحاب بزرگوار امام صادق† است که همه فقها و علما بر جلالت و وثاقت و بزرگی شأن و منزلت و علم و کمال او نزد امام صادق و امام کاظم‡ متفق القول اند.

دیگری ثقه جلیل و فاضل کامل و بزرگوار، حسن بن سعید اهوازی است. ایشان از بزرگان اصحاب حضرت رضا و حضرت جواد‡ بوده است که سی کتاب نوشته و از آن جمله، کتاب الرد علی الصوفیّه و الغالیه است؛ چنان که در کتاب التفتیش(2) از او نقل شده است.

دیگری ثقه جلیل و فاضل بزرگوار و متکلم فقیه، جناب فضل بن شاذان نیشابوری، از بزرگان اصحاب حضرات رضا و جواد و هادی و امام حسن عسکری‰ است. وی 180 کتاب تألیف و تصنیف نموده که از آن جمله، کتاب رد بر فلاسفه است.(3) نیز، از جمله کتاب های او نقض بر کسی که ادعای فلسفه می کند؛ در توحید شمرده شده است.(4)

دیگری جناب سعدبن عبدالله قمی است که از بزرگان اصحاب امام عسکری† بوده و خدمت امام زمان رسیده است.(5)

1- رجال الکشی، ج2، ص530، شماره [477]؛ رجال النجاشی، ص433، شماره [1164].
2- التفتیش، ص76، از شماره 124 کتبی که در ردّ صوفیّه نوشته شده است، در شماره 73 قرار داده است.
3- رجال النجاشی، ص306، شماره [840].
4- تنقیح المقال، ج2، ص9، شماره [9472].
5- رجال النجاشی، ص177، شماره [467].