تاریخ فلسفه و تصوف صفحه 182

الَّذِینَ اسْتَکْبَرُوا لِلَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا أَ نَحْنُ صَدَدْناکُمْ عَنِ الْهُدَی بَعْدَ إِذْ جَاءَکُمْ بَلْ کُنْتُم مُجْرِمِینَ[ ؛(1)

کسانی که زیردست بودند، به کسانی که برتری داشتند می گویند: اگر شما نبودید، ما قطعا مؤمن بودیم. کسانی که برتری داشتند به کسانی که زیردست بودند می گویند: مگر ما بودیم که شما را از هدایت بازداشتیم، آن گاه که به شما رسید؟! بلکه خودتان گناهکار بودید.

آقای صباحی گفت: آقای دکتر، این آیه هم مناسبت دارد:

]إِذْ تَبَرَّأَ الَّذینَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذینَ اتَّبَعُوا...[ ؛(2)

آن گاه که پیشوایان از پیروان بیزاری جویند... .

]وَقَالَ الشَّیْطَانُ لَمَّا قُضِیَ الأَمْرُ إِنَّ اللهَ وَعَدَکُمْ وَعْدَ الحَقِّ وَوَعَدتُکُمْ فَأَخْلَفْتُکُمْ وَمَا کَانَ لِیَ عَلَیْکُم مِن سُلْطَانٍ إِلَّا أَن دَعَوْتُکُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِی فَلَاتَلُومُونِی وَلُومُوا أَنْفُسَکُمْ...[ ؛(3)

و چون کار ازکار گذشت، شیطان می گوید: در حقیقت، خدا به شما وعده راست داد و من هم به شما وعده دادم؛ اما با شما خلف وعده کردم. مرا به شما هیچ تسلطی نبود جز این که شما را دعوت کردم

و اجابتم نمودید. پس مرا ملامت نکنید و خود را ملامت کنید.

آن گاه، دکتر رو به محروق کرد و گفت: شما به خانه ای که خداوند آن را معدن علم و نور و حکمت قرار داده بود داخل نشدید و به این جهت، از انوار پرفروغ الهی محجوب

1- سبأ (34)، آیات 31 32.
2- البقره (2)، آیه 166.
3- ابراهیم (14)، آیه 22.