تاریخ فلسفه و تصوف صفحه 216

آن گاه که آن ها را در ذر اول به سوی خدای عزوجل دعوت کرد.

جمله آخر این روایت در بصائر نیز از امام صادق† نقل شده است.(1)

این آیات قرآن کریم و روایاتی که در تفسیر آن ها وارد شده است، یعنی بیاناتِ دو یادگار گران بهای رسول خداˆ برای امتش که هر کس به آن دو تمسک کند هیچ گاه گمراه نمی شود، به صراحت دلالت دارد بر این که خداوند متعال همه مردم را به معرفت خویش و معرفت رسولش و معرفت ائمهn مفطور کرده است و دامنه توحید تا اینجاست.

نیز، دلالت دارد بر این که خداوند متعال خویش را بر مردمان نماینده و آن ها او را مشاهده کرده اند؛ و او با آنان سخن گفته و آن ها را مورد خطاب قرار داده و آن ها هم با او سخن گفته اند.

خداوند در خطابش به آن ها فرموده: آیا من پروردگار شما نیستم؟ آن ها هم گفته اند: آری.

نخستین کسی هم که «بلی» گفته رسول خداˆ بوده است. پس از این واقعه بود که معرفت در دل ها ثابت شد و رؤیت و مشاهده فراموش گشت.

نیز، دلالت دارد که خداوند مؤمنین را با ولایت امیرالمؤمنین و ائمهn رنگ آمیزی کرده است.

همچنین، دلالت دارد که خداوند متعال محمدˆ را به سوی ذریه آدمیان مبعوث کرد؛ گروهی به او ایمان آوردند و گروهی انکارش کردند. همین طور، دلالت دارد که امام علی† در عالم عهد و میثاق، «امیرالمؤمنین» نام گرفته است. اطاعت و معصیت هم آنجا رقم خورده؛ و اگر آن معرفی نبود، کسی خالق و روزی دهنده اش را نمی شناخت. در واقع، اساس شریعت مقدس آسمانی بر همین پایه استوار گشته است.

ظهور معرفت فطری در سختی ها