تاریخ فلسفه و تصوف صفحه 222

گروهی که وجود عالم میثاق را قبول ندارند اشکال هایی در مورد آن مطرح کرده اند که به طور خلاصه طرح می شود:(1)

1 وجود عالم میثاق موجب تعلق ارواح به بدن هایی غیر از بدن های دنیوی است؛

و این تناسخ است.

2 این ذراتی که از پشت آدم بیرون کشیده شده و مورد خطاب قرار گرفتند و اقرار کردند یا عقل هایشان کامل شده بود که پذیرای تکلیف شدند، یا نه.

اگر کامل شده بود، پس چرا وقتی به این دنیا آمدند و خردهایشان هم کامل شد آن را به یاد نمی آورند؟! ولی اگر کامل نشده بود، خطاب کردن به آن ها صحیح نبود و اقرار

و شهادت آن ها باطل بود.

3 چگونه این همه ذرات در پشت آدم جای گرفتند؟

4 بدن شرط حصول حیات و عقل و فهم است.

5 آیا این میثاق فقط در آن هنگام بر آن ها حجت بود، یا در این دنیا هم حجت است؟ اگر فقط برای آن عالم بود، در استحقاق ثواب و عقاب و مدح و ذم، کافی نیست؛ و اگر برای این دنیا هم حجت است، پس چرا کسی آن را به یاد نمی آورد؟

جواب اشکال اول

این اشکال مبنی بر آن است که بدن های ذری غیر از بدن های دنیوی باشند، در حالی که مقتضای روایات برخلاف این مبناست؛ زیرا بدن های دنیوی عین همان بدن های ذری است و همین انسان در مرتبه ذر خلق شده. او روحی دارد که 2000 سال پیش از بدن ها آفریده شده و با همین روح، در اصلاب و ارحام حرکت کرده تا این که به تقدیر الهی پا به این دنیا نهاده است.