تاریخ فلسفه و تصوف صفحه 37

دکتر حسین خان: آقایان، خواهش می کنم تامل کنید تا ایشان ترقیات بزرگانشان را نقل کنند تا ما راه ترقی آنان را بشناسیم و با ترقیات پیامبران و اوصیایشان مقایسه کنیم؛ آن وقت، حق از ناحق ظاهر خواهد شد. بعد، دکتر به سیاح پیاده رو کرد و گفت: آقا، دیگر بفرمایید.

سخنان جنید بغدادی در وحدت وجود

سیاح پیاده: بلی؛ چون شما به مقام آن ها نرسیده اید، از این مطالب شگفت زده می شوید. یکی دیگر از بزرگان مشایخ طریقت، سلطان صوفیه، جنید بغدادی است که شیخ عطار این اشعار را از قول او نقل نموده سپس خود با لحن جذابی شروع به خواندن اشعار کرد:

سالکی مر جنید را پرسید

کی ز سر تا قدم همه اسرار

در تکلم درآ که مشرک کیست؟

گفتش ای هرزه گرد گردن سار

تا آنجا که جنید می گوید:

هر که از وی نَزَد انا الحق سر

بود او از جماعت کفّار

هر که منکر شود بود مشرک

من از او چون خدای او بیزار

چون دوئی ازمیانه برخیزد

تو نمانی و او کند اقرار

تا آن که می گوید:

گفت هیهات ای یگانه عصر

سخن مشرکانه را بگذار

من همی گویم و همی شنوم

نیست در دار غیر او دیّار (1)

نیز، از کلمات جنید است که می گوید:

حقیقت معرفت آن است که عارف و معروف یکی شود.(2)

این سخن هم از اوست:

نزد جنید، توبه نسیان گناه است.(3)

1- طرائق الحقایق، ج2، ص397.
2- مصباح الهدایه، ص82 (باب سوم در معارف).
3- مصباح الهدایه، ص371.