تاریخ فلسفه و تصوف صفحه 39

و کنترل خود را از دست بدهید، می ترسم نتوانم به بحث ادامه دهم. من نسبت به حسین بن منصور حلاج حرف های بالاتری سراغ دارم.

در کتاب احتجاج طبرسی، دیده ام که توقیع امام زمان† بر لعن و بیزاری از جماعتی رسیده که از آن جمله حسین بن منصور حلاج بوده است.(1)

نیز، در کتاب انوار نعمانی، نقل است که حسین بن منصور گفت:

لیس فی جُبَّتی سوی الله.

و منع می کرد رفقای خود را از رفتن به مکه معظمه و می گفت:

به اطراف من طواف کنید؛ چون مکه خانه خداست و من خود خدایم.(2)

در سفینه البحار، در لغت «حلج»، از ابن ندیم نقل است که در نوشته های حسین بن منصور دیده شده که می گوید:

منم غرق کننده قوم نوح و هلاک کننده عاد و ثمود!...

نیز، به خط او، یافت شده که نامه ای به این عنوان نوشته بود:

از جانب رحمان رحیم به سوی فلانی!

به او گفتند: تو ادعای پیغمبری می کردی؛ حالا ادعای خدایی می کنی؟! گفت:

ادعای خدایی نمی کنم؛ ولیکن این عین جمع است. نیست نویسنده ای مگر خدا

و دست آلت است.(3)

حاجی محمدعلی: آقای دکتر، پس اعمال زناکاران و قاتلان و ظالمان و خیانت پیشگان، در مذهب و طریقت این آقا و مرشدشان حسین بن منصور حلاج گناه محسوب نمی شود

و آن ها تقصیری ندارند و عذاب و مؤاخذه نخواهند شد! این برخلاف ضرورت دین است!

1- ر.ک: الاحتجاج، ج2، ص474 (توقیعات الناحیه المقدسه).
2- الأنوار النعمانیه، ج2، ص281.
3- سفینه البحار، ج1، ص691 .