تاریخ فلسفه و تصوف صفحه 49

نیز، از اشعار شاه نعمت الله ولی است که می گوید:

در مرتبه ای جسم است، در مرتبه ای روح است

در مرتبه ای جان است، در مرتبه ای جانان

در مرتبه ای جام است، در مرتبه ای باده

در مرتبه ای ساقی، در مرتبه ای رندان

در مرتبه ای شاه است، در مرتبه ای درویش

در مرتبه ای بنده، در مرتبه ای سلطان

در مرتبه ای فرعون، در مرتبه ای موسی

در مرتبه ای کفر است، در مرتبه ای ایمان

در مرتبه ای مخمور، در مرتبه ای سرمست

در مرتبه ای غمگین، در مرتبه ای شادان

در مرتبه ای تورات، در مرتبه ای انجیل

در مرتبه ای صحف است، در مرتبه ای قرآن

در مرتبه ای یعقوب، در مرتبه ای یوسف

در مرتبه ای مصر است، در مرتبه ای کنعان

در مرتبه ای آب است، در مرتبه ای کوزه

در مرتبه ای قطره، در مرتبه ای عمّان

در مرتبه ای عقل است، در مرتبه ای نفس است

ججدر مرتبه ای حیوان، در مرتبه ای انسان

در مرتبه ای دوزخ، در مرتبه ای جنّت

در مرتبه ای زندان، در مرتبه ای بُستان

در مرتبه ای طه، در مرتبه ای یس

در مرتبه ای حم، در مرتبه ای سبحان

در مرتبه ای دریا، در مرتبه ای چشمه

در مرتبه ای جوی است، در مرتبه ای باران

این مرتبه ها از ذوق، ما با تو بیان کردیم

گر ذوق همی خواهی، این گفته ما برخوان

ججج

هم جسمی و هم جانی، هم اینی و هم آنی

جهم سید و هم بنده، با خلق نکو می دان

حاج صمد آقا: عقیده من این است که حال شاه نعمت الله عادی نبوده است؛ زیرا آدمی که شعورش را از دست نداده و مشاعرش مختل نشده باشد این طور پوچ و بیهوده نمی گوید. من بهتر از او شعر می گویم. بعد، حاجی شروع به خواندن کرد:

در مرتبه ای پا است، در مرتبه ای موزه

هم کوزه بدان او را، هم شیره و خربوزه

صدای خنده حضار بلند شد.(1)

حاج صمد آقا: چرا می خندید؟! مگر اشعار شاه همین جور نبود؟! خواهش می کنم چند دقیقه گوش دهید تا من هم چند شعری برای بیان پیامدهای فاسد آن بخوانم تا واضح شود که تمام آن برخلاف قرآن و ضرورت دین است: