تاریخ فلسفه و تصوف صفحه 56

محجوبان به آن رسیده از بین برد... .(1)

فکذلک هدانی ربّی بالبرهان النیّر العرشی إلی صراط مستقیم من کون الموجود والوجود منحصراً فی حقیقه واحده شخصیّه لاشریک له فی الموجودیّه الحقیقیّه ولا ثانی له فی العین ولیس فی دارالوجود غیره دیّار. وکلّما یترائی فی عالم الوجود أنّه غیر الواجب المعبود، فإنّما هو من ظهورات ذاته وتجلیّات صفاته التی هی فی الحقیقه عین ذاته... .(2)

وإذا کان الأمر علی ما ذکرته لک، فالعالم متوّهم ما له وجود حقیقیّ فهذا حکایه ما ذهبت إلیه العرفاء إلهیّون والأولیاء المحقّقون.(3)

ترجمه قسمت عربی این است:

[چنان که خداوند متعال با فضل و رحمتش مرا موفق کرد که به نابودی سرمدی

و باطل بودن ازلی ماهیات ممکنات و اعیان ممکنه اطلاع پیدا کردم] همین طور، با برهان روشن عرشی، به صراط مستقیم هدایتم کرد که موجود و وجود تنها

و تنها یک حقیقت شخصی است و هیچ شریکی در موجودیّت حقیقی ندارد و او را در عالم، وجود دومی نباشد و در دار وجود، غیر او کسی نیست. آنچه در عالم وجود غیر از وجود واجب معبود به چشم می خورد از ظهورات ذات و تجلیّات صفات اوست که در حقیقت عین ذات اویند... .

وقتی حقیقت امر همان است که برایت ذکر کردم، پس عالم امری وهمی است

و آن را وجودی حقیقی نیست.(4) این که گفتم حکایت اعتقاد و نظر عرفای الهی

و محققان اولیاست.

1- الحکمه المتعالیه، ج2، ص291، فصل 25.
2- الحکمه المتعالیه، ج2، ص292، فصل 25.
3- الحکمه المتعالیه، ج2، ص294، فصل 25.
4- عقیده موهوم بودن عالم و آن که تمام کائنات وهم است یا خیال، عقیده پارسیان قدیم است، بلکه به زودی بیاید، (مؤلف).