کتابخانه بالقرآن

تاریخ فلسفه و تصوف صفحه 57

صفحه 57

وی در همان کتاب می گوید:

فانکشف حقیقه ما اتّفق علیه أهل الکشف والشهود من أنّ المهیات الإمکانیّه أمور عدمیّه... بل الموجود هو الوجود وأطواره وشؤونه وأنحاؤه والمهیات موجودیّتها إنّما هی بالعرض بواسطه تعلّقها فی العقل بمراتب الوجود وتطوّره بأطوارها؛ کما قیل شعراً:

وجود اندر کمال خویش ساری است

تعیّنها امور اعتباری است

فحقائق الممکنات باقیه علی عدمیّتها أزلاً وأبداً... . وفی کلام المحقّقین إشارات واضحه بل تصریحات جلیّه بعد عدمیّه الممکنات أزلاً وأبداً ؛(1)

پس روشن شد که حقیقت آنچه اهل کشف و شهود بر آن اتفاق کرده اند این است که ماهیات امکانی اموری عدمی اند... بلکه موجود فقط همان وجود [واجب] و تحولات و شئون و جهات اوست و وجود ماهیات عَرَضی است و همه آن ها به واسطه تعلّقشان در عقل، به مراتب وجود و تحوّل او به تحولاتش موجود می شوند؛ همان طور که در شعر گفته اند... .

پس حقایق امور ممکن از ازل تا ابد در عدمی بودنشان باقی است... .

و در کلام محققین، اشاره هایی روشن بلکه تصریحاتی آشکار به عدمی بودن امور ممکن از ازل تا ابد وجود دارد.(2)

1- الحکمه المتعالیه، ج2، ص341 342 (فصل 30). شعر منقول در گلشن راز، ص87.
2- مرحوم میرزا محمد باقر خوانساری در کتاب روضات الجنات، ج4، ص120 122 [شماره 356] از صاحب لؤلوه نقل می نماید که گفته است: و اما مولی صدر الدین که او محمد بن ابراهیم صدر الدین است مشهور به ملاصدرا، او حکیمِ فیلسوفِ صوفیِ محض بود، که در بصره وفات یافت. و در سال 1050 هجری به سوی حج رفت. و نقل کرده است فتوای جمعی از فقهاء اعلام را به کفرش که از ایشان است کسی که ذکر کرده در وصف شرح ملاصدرا بر اصول کافی به این که: شروح الکافی کثیره جلیله قدراً و اول مَن شرحه بالکفر صدراً. (ترجمه روضات الجنات، ج4، ص240 242). ÃÆ مرحوم علامه نوری در خاتمه مستدرک الوسائل، ج2، ص239 240 در ذکر مشایخ خود می نویسد: شیخ هفتم ما حکیم متألهِ فاضل، محمد بن ابراهیم شیرازی مشهور به ملاصدرا است. او در تحقیق مطالب حکمی و ترویج ادعای صوفیّه پافشاری فراوان نموده است. کتاب های مشهوری از او باقی مانده که تابعانش به آموزش آن ها پرداخته اند. وی در کتاب هایش در موارد زیاد از فقها و حاملین دین بدگویی کرده و آن ها را تجهیل نموده و از گروه علما بیرون دانسته است.و بر عکس، از ابن عربی صاحب فتوحات مدح و ستایش زیادی کرده و او را به اوصافی که فقط شایسته اندکی از دانشمدان راسخ است، وصف کرده است؛ با این که در میان علمای عامّه و ناصبین آن ها، ناصبی تر از او پیدا نمی شود. مگر محیی الدین نیست که در ذکر حالات اقطاب می گوید: بعضی از آن ها حکومت و خلافت ظاهری داشتند، همان طور که از جهات مقام، خلافت باطنی را حائز شده اند؛ مانند ابوبکر و عمر و عثمان و علی و حسن و معاویه بن یزید و عمربن عبدالعزیز و متوکل؟. و این متوکل که محیی الدین او را از اقطابی به شمار می آورد که حائز خلافت ظاهری و باطنی بوده کسی بوده که سیوطی با این که از متعصبان است در کتاب تاریخ الخلفا، ص347 تصریح کرده که او در سال 236 دستور داد بارگاه حسین و خانه های اطراف آن را منهدم کنند و آن را به زمین کشاورزی تبدیل کرد و مردم را از زیارت قبر شریفش باز داشت و آن را خراب نمود و به صورت بیابان درآورد... محیی الدین در فتوحاتش تصریح کرده که اصل گمراهی ها از شیعه است. نیز، در کتاب محاضره الأبرار و مسامره الأخیار، ج1، ص418 گفته: رجبیون گروهی هستند که به ریاضت مشغول اند و از آثار ریاضت آنان این است که رافضی ها را به صورت خوک می بینند. [در مصدر «أراهم فی صور الکلاب» می باشد و اما در الفتوحات، ج2، ص8 (الرجبیون) به صورت خنزیر نقل کرده است (محقق)]. نیز، در فتوحات، ج3، ص327 به عصمت عمربن خطاب تصریح کرده است و اموری دیگر از این قبیل که به صراحت دلالت دارد که او از ناصبی های عامّه است... . با وجود این ها، چگونه می شود شیعه امامی او را به اوصافی مانند: «المحقق العارف باللّه، ومن لایجازف فی القول، توصیف کند؟» ومن تصانیفه شرح أصول الکافی، شرحه علی مذاقه و عقائده وأصوله ومطالبه، فاستحسنه من استصوبها، واستحقره من استضعفها... وفیه [روضات الجنات] منه أوهام عجیبه، بل فی کتاب التوحید منه وهم لم یسبقه إلی مثله أحد، ولم یلحقه أحد. إنتهی کلام علامه نوری رحمه الله علیه. ÃÆ هر کس از پرتو قرآن نور گیرد و آن گاه به کتاب اسفار و اسرارالآیات و تفسیر وی مراجعه کند به ویژه به تفسیر آیه 7 از سوره البقره ]خَتَمَ اللهُ عَلی قُلُوبِهِم[ انحراف و گمراهی او را می شناسد و فرموده علامه نوری را در حق او مورد تصدیق قرار می دهد. پس لازم است از او و کتاب هایش دوری شود و روشن است کسی به او تمایل نمی کند مگر این که از انوار علوم ائمه بی بهره باشد؟! (مؤلف).