تاریخ فلسفه و تصوف صفحه 81

الهی چیزی دیگر نیست؛ زیرا هر کس هدایت و ارشاد را از غیر قرآن طلب کند و کتاب خدا را پشت سر انداخته گدای در خانه دیگران شود، سرگردان و متحیّر می گردد و در نتیجه، به هلاکت می افتد.

در روایات زیادی، وارد شده است:

مَن طَلَبَ الْهِدَایَهَ فِی غَیْرِ الْقُرآنِ، أَضَلَّهُ اللهُ ؛(1)

هرکه هدایت را در غیر قرآن جوید، خدا او را گمراه فرماید (و به خود واگذارد).

در روضات الجنات، در شرح حال فارابی، کلامی به صورت سوال و جواب از رساله فارسی ملا محمد طاهر قمیŠ در بطلان طریقه فلاسفه و طبیعیّون نقل شده که ما آن را به مناسبت موضوع بحث مان در اینجا نقل می کنیم:

باز بیان فرمایند که مذاهب فاسده باطله فلاسفه در چه زمان و به چه سبب در میان اهل اسلام شایع و متعارف شده؟ بَیِّنُوا تؤجروا.

الجواب: هو المُعین و الموفّق. بدان رحمک الله که فلسفه پیش از زمان مأمون رشید در میان اهل اسلام نبوده. در کتاب رشف النصایح، مذکور است که اَبومرّه کِندی در شام کتابی از کتاب های فلاسفه به دستش افتاد؛ به نزد عبدالله بن مسعود، که از صحابه بود، آورد. عبدالله بن مسعود طشت و آب طلب کرد، چنان اجزای کتاب را بشست که سواد مداد در بیاض کتاب ظهور یافت. و تا زمان مأمون، اثری از کتاب های ایشان ظاهر نبود تا آن که مأمون ارسطو را به خواب دید و از گفت و گوی ارسطو محظوظ شد. ایلچی تعیین نمود به جانب فرنگ فرستاد و کتب فلاسفه را از پادشاه فرنگ طلب نمود. کتب را به بلاد اسلام نقل نمودند و فرمود که زبان دانان کتب را به زبان عربی نقل نمایند. و چون درس خواندن و نوشتن آن کتب سبب قرب خلیفه بود، بنابراین، سنیان به طمع قرب و انعام خلیفه، اوقات بسیار صرف فلسفه و افاده و استفاده آن کردند؛ خصوصا سنیان ماوراءالنهری، که بی توفیقی شعار ایشان است، سعی بسیار