تاریخ فلسفه و تصوف صفحه 83

آن ها اطلاع نداشت. پادشاه صاحب نظران از خواص خود را گرد آورد و در این باره با آنان مشورت کرد. همه به اتفاق گفتند که از فرستادن آن ها خودداری کند؛ جز یکی از بزرگان آن ها که گفت: آن ها را به مسلمین ارسال کن؛ زیرا این علوم هیچ دولت شرعی را وارد نشود مگر این که نظام آن را از هم می پاشد و اختلاف در میان علمایشان می اندازد.

صفدی در جای دیگر گفته: مأمون نخستین کسی نبود که کتب فلسفی را به عربی ترجمه کرد؛ بلکه پیش از او اشخاص بسیاری به چنین کاری دست زدند، چنان که یحیی بن خالد برمکی کتاب های زیادی از کتب پارسی را به عربی ترجمه کرد... مشهور است که نخستین کسی که کتاب های یونانی را به عربی ترجمه کرد خالدبن یزیدبن معاویه بود، آن گاه که دلباخته کتب علم کیمیا شده بود.

دلیل بر این که خلفا و پیروانشان راغب فلسفه بودند و دلیل این که یحیی برمکی دوستدار آن ها بود روایتی است که کشی از یونس بن عبدالرحمن نقل می کند.

یونس می گوید: یحیی بن خالد برمکی دانسته بود که هشام (یعنی هشام بن حکم) کتابی در مخالفتِ فلاسفه دارد. به این جهت، دوست داشت هارون الرشید را تحریک به کشتن او کند... علمای رجال از جمله کتاب های هشام کتابی در رد بر ارسطاطالیس در توحید برای اوشماره کرده اند؛ و نجاشی از جمله کتاب های فضل بن شاذان کتابی در رد بر فلاسفه ذکر کرده است.

[فطری بودن معرفت خدا]

قرآن و نفی توحید افعالی