خطر مادی شدن دین صفحه 123

1- سوره ی یونس، آیه ی 4.

منتقل شود. حال اگر فقط صدای بنده پرده ی گوش شما را حرکت می داد ولی منجر به فهم شما در نفس ناطقه شما نمی گشت یک امر لغوی انجام می شد که صرفاً ارتعاش پرده های گوش شما را ایجاد می کرد بدون آن که علم و معرفتی در کار باشد. قرآن می فرماید: «إِنَّهُ یَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ یُعِیدُهُ»؛ خداوند خلق را ایجاد می کند، سپس آن ها را برمی گرداند، این آیه تاکید و تفصیل و شرح معنای مجمل آیه ی «اِلَیْهِ مَرْجِعُکُم» است. که می فرماید: به سوی او برمی گردید، او ایجاد می کند و سپس بر می گرداند تا مؤمنی که عمل صالح انجام داده است براساس قسط و عدل، به جزای اعمالش برسد. پس خداوند نظام دوره ایِ «ظهور و رجوع» را به جهت آن که حق است انجام می دهد. و اگر این نظام دوره ای نبود بنا به فرمایش قرآن، قسط و عدل در مورد انسان مؤمن تحقق پیدا نمی کرد. می فرماید رجوع به قیامت را قرار دادیم، «لِیَجْزِیَ الَّذِینَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ بِالْقِسْطِ» تا اهل ایمان و عمل صالح با جوابی که مطابق قسط و عدل است جزا داده شوند. دادن جزا به خودی خود یک نوع برگشت را اقتضا می کند. فرمود: «ثُمَ یُعیدُهُ»؛ سپس برگشتشان می دهیم تا آن سیر باطنی محقق شود. آری «اِنَّه یَبْدؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ یُعیدُه»؛ یعنی اساس هر خلقتی یک ظهور و ایجاد و یک برگشت و رجوع است تا در ازاء این دور، معنی جزا و پاداشِ افراد و امت ها تحقق یابد و هر امتی به آنچه باید برسد، برسد.

علامه ی طباطبائی«رحمه الله علیه» می فرمایند: آیه ی فوق یعنی آیه ی 4 سوره ی یونس، یک نحوه ظهور و بسط و یک نحوه قبض و برگشت در کلِ نظام را برای ظهور عدالت الهی در مورد مخلوقات ترسیم می نماید. به عبارت