خطر مادی شدن دین صفحه 134

است که برای خود و دیگران مفید است و یک نوع بودن است برعکس این نوع بودن. با دقت بر این امر است که باید متوجه جایگاه تاریخی تمدن غربی بشویم تا شروع دیگری را برای خود رقم بزنیم. سعی بفرمائید از زاویه ی نگاه تکوینی به جهان بنگرید تا جای اعمال اختیاری خود را در نظام هستی درست به دست آورید. برای روشن شدن این موضوع نیاز است تا به دو مطلب عنایت خاص شود. یکی موضوع کتاب هر امت و دیگر جایگاه دین در هستی.

معنی هلاکت

خداوند می فرماید: «وَمَا أَهْلَکْنَا مِن قَرْیَهٍ إِلاَّ وَلَهَا کِتَابٌ مَّعْلُومٌ، مَّا تَسْبِقُ مِنْ أُمَّهٍ أَجَلَهَا وَمَا یَسْتَأْخِرُونَ»(1) هلاک نکردیم قوم و گروهی را مگر این که برای آن ها کتاب معلومی بود و چون وقتش رسید آن ها را هلاک کردیم و اجل و سرآمد هر امتی نه جلو می افتد و نه عقب.

از این آیه دو نکته به دست می آید: نکته ی اول این که؛ هر امتی کتاب معلومی دارد، چه آن امت خوب باشد و چه بد و چون موضوعِ مورد بحث در این آیه مردمی هستند که در مقابل انبیاء ایستادند می فرماید تا فرصت تاریخی آن ها به سر نیامد هلاکشان نکردیم ولی از این که می فرماید: هر امتی کتاب معلومی دارد غفلت نشود و حتی آن هایی هم که مقابل انبیاء می ایستند و حتماً هلاک می شوند، مطابق کتاب معلومی که برای آن ها تقدیرشده و طبق سرآمد خاصی که در کتاب آن امت برای آن ها رقم