خطر مادی شدن دین صفحه 29

و ماندن در چنین کثرت هایی یعنی ماندن در یک زندگی وَهمی که نتیجه ی آن بحران است، چون به باطن پایداری متصل نیست که از فرسایش و اضمحلال و بی سروسامانی آن جلوگیری کند.

وقتی متوجه باشیم حقیقتِ بشر عین ربط و فقر است، اگر رشته ی تعلق او به حق تعالی ضعیف شود به باطل رو می کند و بسته به درجه ی تعلق او به باطل، از توحید و عبودیت دور می شود و به همان اندازه به معدوماتِ وجودنما و به زندگی سرابی دل می سپارد و پریشان و بی سروسامان می گردد. این جا است که نقش سیر باطنی برای انسان آشکار می شود و روشن می شود محدودکردن انسان در مجموعه ی قراردادهای اجتماعی چه محرومیت بزرگی برای انسان و جامعه ی انسانی به بار خواهد آورد.

انسان به وسعت ابدیت است و با همه ی عوالم وجود می تواند ارتباط داشته باشد مگر این که نظر خود را به محسوسات و متخیلات متوقف کند و از تماس با حقایق باز بماند. هم عالم ملکوت واقعیت دارد، هم وسعت انسان حقیقی است. پس انسان می تواند با سیر خود به سوی عوالم بالا، با آن عوالم تماس داشته باشد. مهم این است که با اعتقاد به واقعیتِ آن عوالم جهت نفس ناطقه را به سوی آن ها سوق دهد تا با آن ها تماس حاصل نماید و از بهره های معنوی آن ها برخوردار گردد و این در صورتی ممکن است که خود را از عالم کثرات و تخیلات آسوده کند تا این ها