خطر مادی شدن دین صفحه 37

نمی گردد بلکه برداشت هایی هستند که خودمان آن ها را در مورد چیزها مطرح کرده ایم(1)

از جمله کسانی که معتقد به این طرز فکر است دیوید هیوم انگلیسی است که دین را یک گرایش شخصی می داند که برای عده ای وسیله آرامش خیال است، نه این که عاملی باشد جهت اتصال جان انسان به عالم غیب و ملکوت.(2)

این که در هر زمان علماء دین تکالیف مخصوص مؤمنین را مشخص می کنند مسئله ای است غیر از این که فکر کنیم اصل دین عصری است و ریشه در حقایق ثابت ندارد. آنچه در نزد علمای شیعه مطرح است، رعایت مقتضیات زمان و اجتهاد در احکام فرعی با تکیه بر اصول ثابت قدسی است ولی هرگز نمی خواهند دین را تابع اموری قرار دهند که هیچ مبنای آسمانی ندارد و آن را در پای رسومات سیاسی و اجتماعی که امروزه عمدتاً غربی است، قربانی نمایند. شناختن زمانه یک چیز است و به رسمیت شناختنِ قراردادهای زمانه چیز دیگری است. همچنان که شناخت مبانی دین و اصول آن یک چیز است و تطبیق عمل مکلَّف بر اساس آن اصول در هر زمان چیز دیگر.

بعضی ها می گویند: فقیه باید مقبولات زمانه، یعنی آنچه را اکثر مردم پذیرفته اند به رسمیت بشناسد و براساس آن ها احکام دین را استنباط کند. نتیجه ی این حرف این است که رجوع کردن به سخن خدا و معصومین علیهم السلام