خطر مادی شدن دین صفحه 60

کرده کار عاقلانه ای است، مثل پیروی از پزشک متخصص که در عین آن که می دانیم معصوم نیست و احتمال خطا در کارش هست، عاقلانه ترین کار همان است که در رابطه با تخصصش از او پیروی کنیم. روش اجتهاد در حوزه ی تشیع حاصل هزار سال تحقیقات دقیق و عمیق و مستمر است، در حالی که قدیمی ترین دانشگاه های دنیا بیش از دویست سال سابقه ی تحقیقاتی ندارند، روشی که ویتگنشتاین در 50 سال اخیر درباره ی دستگاه مند کردن الفاظ در رساندن پیام مطرح کرد مجتهدین شیعه هزار سال پیش مدّ نظر داشته اند.

انقطاع زمین از آسمان

آیه ی مورد بحث پیام می دهد یهود و نصاری، احبار و رهبان و مدعیان دین را به جای «رب» می نشانند و چون خدا را گم کرده اند دیگر دغدغه ی به دست آوردن حکم خدا و جداکردن آن حکم از حکم غیر خدا در آن ها از بین می رود. بنابراین به راحتی سخنان هرکس را که مدعی دین است می پذیرند و برای او اهمیت قائل می شوند و او را ملاک قرار می دهند. در این صورت دیگر توجه نمی شود که وظایف افراد از آسمانِ معنویت به سوی آن ها نیامده تا جان آن ها را متصل به حقایق غیبی کند بلکه دستوراتی که آن افراد می دهند به واقع از زمینیان به زمینیان رسیده است و چنین دستوراتی راه آسمان را به سوی کسی نمی گشاید.

وقتی گفته می شود حضرت عیسی علیه السلام پسر خداست و خدا در او حلول کرده، فضایی از نظر معرفتی پیش می آید که فرهنگ جامعه را تبدیل به