نظام خانواده در اسلام صفحه 478

اگر زن و مرد بتوانند بدون دخالت دادن دیگران مشکل خود را حل کنند ، و علّت یا علل جدائی را از میانه بردارند چه بهتر ، اگر نتوانند ، یک نفر انسان باوقار و باحوصله و تیزبین و متدین از جانب خانواده مرد ، و یک نفر از جانب خاندان زن جلسه ای تشکیل دهند ، باشد که کار به طلاق نرسد :

و ان خفتم شقاق بینهما فابعثوا حکماً من اهله ، و حکماً من اهلها ان یریدا اصلاحاً یوفِّق الله بینهما انَّ الله کان علیماً خبیراً . [187]

چنانچه بیم آن دارید که نزاع و خلاف سخت بین زن و شوهر پدید آید ، از طرف خانواده مرد و خانواده زن داوری انتخاب کنند ، اگر نیت اصلاح در کار باشد ، تا خداوند آن دو را بر اصلاح موفق فرماید ، که خدا بر همه دانا و از همه چیز آگاه است .

الطَّلاق مرَّتان فامساک بمعروف او تسریح باحسان ، و لا یحلُّ لکم ان تأخذوا ممّا آتیتموهنَّ شیئاً الاّ ان یخافا اَلاّ یقیما حدود الله فان خفتم الاّ یقیما حدود الله فلا جناح علیهما فیما افتدت به تلک حدود الله فلا تعتدوها و من یتعدّ حدود الله فاولئک هم الظّالمونَ . [188]

طلاق آن طلاقی که شوهر در عدّه آن بدون عقد می تواند همسرش را به

خانه برگرداند ، و دوباره با صلح و صفا زندگی را از سر بگیرند ، و فرزندان را سر و سامان دهند دوبار است .

زن را در ایام طلاق باید همسرش نیکو نگاه دارد ، یا به نیکی رها نماید . برای شما مردان حلال نیست آنچه را به زن داده اید باز ستانید ، مگر آنکه هر دو بترسند که نتوانند مرزها و احکام الهی برپا دارند ، « به سبب ناسازگاری زن و شوهر » پس اگر ترسیدند که حدود خدا را برپا ندارند ، گناهی بر آن دو نیست در آنچه زن عوض طلاق مهر خود را ببخشد اینها حدود خدا است ، از آنها فراتر مروید ، و هر که از مرزهای خدا فراتر رود از ستمکاران است .

و اذا طلَّقتم النِّساء فبلغن اجلهنَّ فامسکوهنَّ بمعروف او سرِّحوهنَّ بمعروف و لا تمسکوهنَّ ضراراً لِتعتدوا و من یفعل ذلک فقد ظلم نفسه و لا تتَّخذوا آیات الله هزواً و اذکروا نعمت الله علیکم و ما انزل علیکم من الکتاب و الحکمه یعظکم به و اتَّقوا الله و اعلموا انَّ الله بکلِّ شئ علیمٌ . [189]

چون زنان را طلاق دادید و به پایان عده خود رسیدند ، یا به نیکوئی نگاهشان دارید ، یا به نیکوئی رهایشان سازید ، و برای ضربه زدن و زیان رساندن نگاهشان مدارید تا ستم کرده باشید ، و هر که چنین کند بر خود ستم کرده ، و آیات خدا را به شوخی و ریشخند مگیرید ، و نعمتی را که خداوند به شما ارزانی داشته و آنچه از کتاب و حکمت بر شما فرو فرستاده که

شما را بدان پند می دهد به یاد آرید و از خدا پروا کنید و بدانید که خداوند به همه چیز آگاه است .