مدیریت و فرماندهی در اسلام صفحه 102

عَوْراتِهِمْ...; ای کسانی که با زبان اسلام آورده اید ولی هنوز ایمان به دلهای شما راه نیافته است; از مسلمانان بدگوئی نکنید و از نهانیهای آنان جستجو ننمایید!»(1)

3 اطّلاعات مدیران باید همه جا، شکل آماری داشته باشد و از اطّلاعات کلّی و فاقد آمار، یا واجد اعداد و ارقام مجهول و نامشخّص، جدّاً پرهیز کنند; چرا که این امور دام بزرگی بر سر راه مدیران است. پیغمبر گرامی اسلام(صلی الله علیه وآله وسلم) همیشه سعی داشت در جنگها از کمّ و کیف و عدّه و نفرات و امکانات دشمن دقیقاً آگاهی یابد تا وضع ارتش خود را بر اساس آن تنظیم نماید.

4 اطّلاعات باید مستمرّ و منظّم باشد; چرا که بسیاری از مسائل ماهیّت خود را در یک مقطع

نشان نمی دهد یا با گذشت زمان دگرگون می شود.

5 هرگز نمی توان در گرفتن و دادن اطّلاعات تنها تکیه بر حافظه کرد; بلکه، همیشه باید به نوشته های صریح و صحیح تکیه نمود; چرا که حافظه بهترین افراد، گاه به آنها خیانت می کند، و مایه شکست و ناکامی می شود.

دستور اسلامی (قَیِّدُوا الْعِلْمَ بِالْکِتابَهِ»(2) را در اینجا باید معیار قرار داد.

6 مدیر و فرمانده باید از حالات مأموران خود با خبر باشد، و گروهی از افراد مورد اعتماد را برای رسیدگی به وضع حال کارمندان بگمارد که تمام اخبار مهمّ آنها را به وی برسانند.

امیر مؤمنان علی(علیه السلام)، در دوران حکومتش، به وسیله گروهی از افراد مورد اعتماد که آنها را به عنوان بازرس برای رسیدگی به اوضاع کارمندان و کارکنان در شهرهای مختلف گماشته بود، با خبر می شد; لذا می بینیم، در نامه های خود روی گفته های آنها تکیه کرده و به آن استناد می فرماید و بعضی از مأموران خود را به جهت انجام کار خلاف به شدّت توبیخ می کند. این نامه ها فراوان است; تنها به نقل قسمتی از نامه علی(علیه السلام) به «عُثْمان بن حُنَیْف» در اینجا قناعت می کنیم:

1 بحار الانوار، ج 75، ص 214 به نقل از ثواب الاعمال، ص 216.

2 بحار الانوار، ج 2، ص 151 و 152.