مدیریت و فرماندهی در اسلام صفحه 154

1 او باید از میان همان مردم برخیزد که رهبری آنها را بر عهده دارد تا دردها و نیازها و مشکلات آنها را بخوبی درک کند.

این که می بینیم بسیاری از مدیریّتها به ناکامی می کشد، یک دلیلش همین است که بافت وجود مدیر و فرمانده، با بافت وجود کسانی که تحت مدیریّت و فرماندهی او هستند بکلّی متفاوت است; لذا درست یکدیگر را درک نمی کنند، و آن پیوند و همبستگی که میان «پیشوا» و «پیرو»، و «فرمانده» و «تحت فرماندهی» لازم است در میان آنها حاصل نمی شود.

2 دلسوز بودن یکی دیگر از شرایط لازم برای مدیریّت است; آنها که تنها با مقرّرات اداری و ضوابط و قوانین کار می کنند و تمام همّشان این است که فقط وظایف اداری را انجام دهند و حاضر نیستند قدمی از آن فراتر بگذارند، قطعاً مدیران و فرماندهانی ناموفّقند. در

این آیه از ویژگیهای پیغمبر اکرم(صلی الله علیه وآله وسلم) این را می شمرد که ناراحتیهای شما بر او سخت گران است، و از رنجهای شما رنج می برد.

3 عشق و علاقه به کار خود، که در آیه فوق از آن تعبیر به «حَریصٌ عَلَیْکُمْ» شده است، و اشاره به عشق شدید و علاقه فوق العاده پیامبر(صلی الله علیه وآله وسلم) نسبت به هدایت مردم است نیز از شرایط اساسی مدیریّت و فرماندهی محسوب می شود.

مدیری که «عاشق» کار خود نیست، هرگز کار چشمگیری انجام نخواهد داد، و «فرماندهی» که به برنامه خود عشق نمیورزد هرگز پیروزی بزرگی به دست نخواهد آورد; و از اینجا روشن می شود که مسأله مدیریّت بیش از آنچه جنبه های ظاهری دارد، نیازمند به ریشه های معنوی است که شخص «مدیر» و «فرمانده» را برای کار خود بسازد و آماده کند.