مدیریت و فرماندهی در اسلام صفحه 38

امام صادق(علیه السلام) به چهار شرط دیگر در کلام خود اشاره کرده، می فرماید:

«... و لا تُشِرْ عَلی مُسْتَبِدٍّ بِرَأَیِهِ، وَ لا عَلی وَغْد، وَ لا عَلی مُتَلَوِّن، وَ لا عَلی لَجُوج...; با آدم مستبد و خود رأی، و با سست خرد، و

با کسی که پیوسته رنگ عوض می کند (منافق) و نیز با افراد لجوج هرگز مشورت نکن!»(1)

همچنین مشاور نباید کذّاب و دروغگو باشد; حضرت امیرمؤمنان علی(علیه السلام)فرموده:

«لا تَسْتَشِرِ الْکَذّابَ، فَإِنَّهُ کَالْسَّرابِ یُقَرِّبُ عَلَیْکَ الْبَعیدَ وَ یُبَعِّدُ عَلَیْکَ الْقَریبَ; با کذّاب و دروغگو مشورت منما زیرا که او چون سراب بوده دور را در نظر تو نزدیک و نزدیک را دور می نمایاند!»(2)

به این ترتیب، مشاوران همیشه باید از میان افراد آگاه، شجاع، با ایمان، و دورنگر انتخاب شوند.

خطر استبداد!

خطرناکترین پرتگاهی که بر سر راه «مدیران» و «فرماندهان) قرار دارد، «استبداد به رأی» و احساس بی نیازی از مشورت و نظرات دیگران است; همانگونه که در حدیث آمده است:

«مَنِ اسْتَبَدَّ بِرَاْیِهِ هَلَکَ، وَ مَنْ شاوَرَ الرِّجالَ شارَکَها فی عُقُولِها; کسی که استبداد رأی داشته باشد به هلاکت می رسد و هر کس با مردان بزرگ مشورت کند در عقل و دانش آنها شرکت جوید!»(3)

و نیز علی(علیه السلام) می فرماید:

پاورقی

1 الحیاه، ج 1، ص 193.

2 غررالحکم، آمدی، ج 6، ص 310.

3 نهج البلاغه، کلمات قصار، حکمت 161.