مدیریت و فرماندهی در اسلام صفحه 59

و برای این که خون مسلمانان را به جوش آورد و نیرومندترین انگیزه را در آنها ایجاد کند اقدام، به تجدید بیعت کرد، و در زیر درخت بزرگی که در آنجا بود نشست و همه مسلمانان فرد فرد آمدند و دست بیعت به دست او گذاردند، و اعلام وفاداری مجدّد تا سرحدّ جان کردند.

بیعت تاریخی عجیبی که مایه خشنودی خداوند بود، و به همین دلیل «بیعت رضوان» نامیده شد که قرآن در این باره می گوید:

«لَقَدْ رَضِیَ اللّهُ عَنِ الْمُؤْمِنینَ إِذْ یُبایِعُونَکَ تَحَتَ الشَّجَرَهِ...; خداوند از مؤمنان هنگامی که در زیر آن درخت با تو بیعت کردند راضی و خشنود شد...»(1)

و از آنجا که زیر درختی انجام گرفت، نام دیگرش «بیعت شجره) شد.

این بیعت که از عزم راسخ پیامبر(صلی الله علیه وآله وسلم) و مسلمین در مبارزه تا آخرین نفس و آخرین قطره خون حکایت می کرد، دشمن را سخت به وحشت افکند، و یکی از عوامل موثّر هموار شدن جادّه صلح با آن امتیازات بزرگ، بود; و از سوی دیگر انسجام فوق العاده در ارتش اسلام به وجود آورد و انگیزه

های جهاد را به عالیترین وجهی تقویت نمود.(2)

این یک حرکت الهی و ابتکاری بود که در این لحظات حسّاس انجام گرفت.

نمونه دیگر

جالب این که بعد از فتح «مکّه» در سال هشتم هجری (دو سال بعد از صلح حدیبیّه) هنگامی که اسلام به سرعت در میان قبائل عرب پخش می شد، طایفه «هَوازِن» و «ثَقیف) و «بنی سَعْد» که سه طایفه مهمّ جزیره العرب بودند، با سی هزار مرد جنگی تصمیم به درهم کوبیدن مسلمانان گرفتند و مسلمین فقط با دوازده هزار نفر، در جنگی نابرابر، در مقابل آنها قرار گرفتند.

پاورقی

1 سوره فتح، آیه 18.

2 ماجرای حدیبیّه را همه مورّخان و مفسّران در کتابهای تاریخ و تفسیر آورده اند.